Jak wygrać przetarg
Małgorzata Rymarz
Stan prawny na 28 czerwca 2004 r.
Od niedawna obowiązują nowe regulacje w prawie zamówień publicznych. Celem tych norm jest zapewnienie ochrony interesu publicznego, poprzez kontrolowane wydatkowanie publicznych środków, zagwarantowanie równego traktowania wszystkich uczestników postępowania, ochronę rynku i konkurencji, dostęp do informacji i dokumentacji.
Dotychczasowe doświadczenia wskazywały, że pierwszoplanowym zadaniem jest wyeliminowanie zjawisk o charakterze korupcyjnym. Omawiana ustawa niesie ze sobą dobre nowe rozwiązania w tym względzie oraz przenosi wszystkie istotne elementy z ustawy poprzednio obowiązującej. Ustawa jest konsekwencją konieczności dostosowania również tej dziedziny prawa do standardów Unii Europejskiej. Duży wpływ na tempo prac miała tu potrzeba wdrożenia procedur umożliwiających uzyskanie środków z unijnych funduszy strukturalnych oraz Funduszu Spójności.
Na grunt polskiej ustawy adaptowano wiele sprawdzonych zasad, reguł postępowania i instytucji, które już od lat są standardami europejskimi. Tak też wśród przyswojonych rozwiązań odnaleźć można m.in.: koncesje na roboty budowlane, tryb aukcji elektronicznej, instytucję niezależnego obserwatora, zamówienia sektorowe, a w ich ramach postępowanie koncyliacyjne oraz atestację. Jednocześnie zniknęły znane poprzedniej ustawie preferencje krajowe, a to oznacza równe traktowanie na rynku zamówień firm polskich i unijnych.
Zamówienia publiczne
Stosownie do art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz.U. nr 19, poz. 177 z późn. zm.; ost. zm. Dz.U. nr 116, poz. 1207), zamówienia publiczne to odpłatne umowy zawierane między zamawiającym a wykonawcą, których przedmiotem są usługi, dostawy lub roboty budowlane. Nowa definicja podkreśla wagę odpłatnego kontraktu jako formalnoprawnej podstawy zamówienia publicznego.
Przez pojęcie dostawy należy rozumieć nabywanie rzeczy, praw oraz innych dóbr, w szczególności na podstawie umowy sprzedaży, dostawy, najmu, dzierżawy oraz leasingu.
Określenie roboty budowlane obejmuje wykonanie albo zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2003 r. nr 207, poz. 2016 z późn. zm.; ost. zm. Dz.U. z 2004 r. nr 96, poz. 959), a także wykonanie robót budowlanych przez osobę trzecią, zgodnie z wymaganiami określonymi przez zamawiającego.
Specyficzną odmianą zamówienia publicznego na roboty budowlane jest koncesja na roboty budowlane, różniąca się od „zwykłego” zamówienia formą zapłaty. Wynagrodzeniem za wykonanie koncesji jest bowiem prawo do eksploatacji obiektu budowlanego albo takie prawo wraz z zapłatą. Instytucja ta jest całkowitą nowością w polskim prawie, wprowadzoną zgodnie z dyrektywą nr 93/37/EWG.
Do zakresu pojęcia „usługi” zaliczono, wzorem poprzednich przepisów, wszelkie świadczenia, których przedmiotem nie są roboty budowlane lub dostawy.
Elementem kluczowym dla powiązania zamówienia z procedurą jego udzielania jest określenie wartości zamówienia. Nowa ustawa zawiera trzy przedziały wartościowe (ich równowartość w walucie polskiej):
• powyżej 6000 euro do 60 000 euro,
• powyżej 60 000 euro,
• powyżej 5 000 000 euro dla dostaw lub usług oraz powyżej 10 000 000 euro dla robót budowlanych.
PLUSY
Ustawa podwyższa kwoty progowe, dzięki czemu więcej zamówień znajdzie się w pierwszym przedziale wartościowym, a w związku z tym do ich udzielania stosowane będą procedury uproszczone.
W pierwszym przedziale możliwe jest zastosowanie procedury uproszczonej, charakteryzującej się mniejszym biurokratyzmem oraz zwiększeniem samodzielności zamawiającego. Wybór procedury uproszczonej jest przedmiotem suwerennej decyzji kierownika zamawiającego.
Procedura podstawowa dotyczy przede wszystkim zamówień z drugiego przedziału wartościowego, tj. przekraczających równowartość wyrażonej w złotych kwoty 60 000 euro. Powyższy próg został podniesiony dwukrotnie w stosunku do obowiązującego poprzednio, nadal jednak jest znacznie niższy niż w krajach Unii Europejskiej.
Procedurze zaostrzonej podlegają obligatoryjnie zamówienia o najwyższej wartości. W jej ramach stosuje się wszystkie wymogi podstawowe z obostrzeniami w postaci: obowiązku publikacji ogłoszenia o zamówieniu w piśmie ogólnopolskim, badania specyfikacji istotnych warunków zamówienia przez organ nadzorczy lub założycielski zamawiającego, uzyskania zgody Prezesa UZP na zastosowanie trybu negocjacji z ogłoszeniem, niedopuszczalności zastosowania innych trybów zamówienia.
ZAPAMIĘTAJ
Do zamówień i konkursów, których wartość nie przekracza równowartości 6000 euro, nie stosuje się przepisów ustawy – Prawo zamówień publicznych. Zamówienia do tej wartości nie tracą jednak charakteru publicznego, toteż podmioty zamawiające mają obowiązek racjonalnego i zgodnego z właściwymi przepisami (np. ustawą o finansach publicznych) wydatkowania środków pieniężnych.
Względne wyłączenia przedmiotowe
Do niektórych rodzajów usług zamawiający może nie stosować przepisów ustawy dotyczących wstępnych ogłoszeń informacyjnych, terminów, wadium, zakazu ustalania kryteriów oceny oferty na podstawie właściwości wykonawcy oraz innych niż dotyczące wartości zamówienia przesłanek wyboru trybu negocjacji z ogłoszeniem, negocjacji bez ogłoszenia, zapytania o cenę, a dla większości zamówień (pkt 3–13) także przesłanek wyboru trybu zamówienia z wolnej ręki oraz obowiązku zatwierdzenia tego trybu przez Prezesa UZP (art. 5 ustawy). Tymi wybranymi rodzajami są następujące usługi:
• w zakresie ochrony, z wyjątkiem związanych z konwojowaniem pieniędzy i kosztowności,
• socjalne,
• hotelarskie,
• restauracyjne,
• transportu kolejowego,
• transportu morskiego i żeglugi śródlądowej,
• prawnicze,
• w zakresie doradztwa personalnego,
• w zakresie szkolenia,
• zdrowotne,
• w zakresie kultury,
• w zakresie sportu i rekreacji,
• detektywistyczne.
• PRZYKŁAD
Zamawiający pragnie udzielić zamówień publicznych w trybie zapytania o cenę na usługi z zakresu szkolenia, kierując zaproszenie do składania ofert do trzech wykonawców. Szacunkowa wartość tego zamówienia wynosi równowartość 15 000 euro w walucie polskiej. Zamierzony tryb jest poprawny, pomimo że prawo zamówień publicznych w art. 71 ust. 1 nakazuje kierować zapytanie o cenę co najmniej do 5 wykonawców. Rygoryzm tego przepisu łagodzony jest bowiem przez treść art. 5 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym przy enumeratywnie wymienionych w tym przepisie usługach (w tym także szkoleniowych oraz z zakresu sportu i rekreacji) zamawiający może nie stosować innych niż dotyczące wartości zamówienia przesłanek wyboru trybu zapytania o cenę.
ZAPAMIĘTAJ
Zamawiający nie może – dla uniknięcia stosowania przepisów ustawy – dzielić zamówienia na części lub zaniżać jego wartości.
Jeżeli zamawiający przewiduje udzielenie zamówień uzupełniających, obowiązany jest uwzględnić także ich wartość. Jeżeli zamawiający dopuszcza możliwość składania ofert częściowych albo udziela zamówienia w częściach, z których każda stanowi przedmiot odrębnego postępowania, wartością zamówienia jest łączna wartość poszczególnych części zamówienia.
Ustawodawca wymienia następujące podstawy lub przesłanki do ustalenia wartości zamówienia:
• dla zamówień na roboty budowlane:
– jeżeli przedmiotem zamówienia jest wykonanie robót budowlanych – kosztorys inwestorski sporządzany na etapie opracowywania dokumentacji projektowej albo na podstawie planowanych kosztów robót budowlanych określonych w programie funkcjonalno-użytkowym,
– jeżeli przedmiotem zamówienia jest zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych – plan kosztów prac projektowych oraz robót budowlanych, określony w programie funkcjonalno-użytkowym.
W obu przypadkach, obliczając wartość zamówienia, należy uwzględnić także wartość dostaw związanych z wykonywaniem robót budowlanych oddanych przez zamawiającego do dyspozycji wykonawcy.
Kwestię metod i podstaw sporządzania kosztorysów oraz obliczania planowanych kosztów prac projektowych i robót budowlanych przybliża rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 18 maja 2004 r. w sprawie określenia metod i podstaw sporządzania kosztorysu inwestorskiego, obliczania planowanych kosztów prac projektowych oraz planowanych kosztów robót budowlanych określonych w programie funkcjonalno-użytkowym (Dz.U. nr 130, poz. 1389);
• dla zamówień na usługi lub dostawy powtarzające się okresowo:
– łączną wartość zamówień na określoną kategorię usług lub grupę dostaw (wg Wspólnego Słownika Zamówień), udzielonych w terminie poprzednich 12 miesięcy lub w poprzednim roku budżetowym, z uwzględnieniem zmian ilościowych oraz prognozowanego na dany rok średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, albo zgodnie z wyborem zamawiającego,
– łączną wartość zamówień, których zamawiający zamierza udzielić w ciągu 12 miesięcy następujących po pierwszej usłudze lub dostawie, albo w czasie realizacji umowy w sprawie zamówienia publicznego, jeżeli jest on dłuższy niż 12 miesięcy,
– jeżeli zamówienia tego udziela się na czas nieoznaczony – wartość ustaloną w jeden ze sposobów powyższych z uwzględnieniem 48 miesięcy wykonywania zamówienia.
ZAPAMIĘTAJ
Zmiany wartości zamówienia można dokonać tylko przed wszczęciem postępowania o udzielenie zamówienia, jeżeli po ustaleniu wartości zmieniły się okoliczności mające wpływ na tę wartość.
Mimo że ustawodawca daje prawo wyboru podstawy ustalenia wartości zamówienia na omawiane usługi, to jednak zastrzega, że wyłącznym jego celem nie może być chęć uniknięcia stosowania przepisów ustawy;
• dla zamówień na usługi finansowe (w tym również bankowe) – sumę opłat, prowizji, odsetek i innych podobnych świadczeń;
• dla zamówień na usługi lub dostawy z prawem opcji – wartość ustala się, biorąc pod uwagę największy możliwy zakres tego zamówienia z uwzględnieniem prawa opcji.
ZAPAMIĘTAJ
W ciągu najbliższych dwóch lat średni kurs złotego w stosunku do euro, ustalony dla potrzeb przeliczania wartości zamówień publicznych, będzie wynosił 4,0468.
Dla rzetelnego ustalenia wartości zamówienia istotnym czynnikiem będzie czas przeprowadzenia tej operacji. I tak, ustalenie wartości zamówienia powinno być dokonane nie wcześniej niż:
• 3 miesiące przed dniem wszczęcia procedury jego udzielenia – jeżeli przedmiotem zamówienia są dostawy lub usługi,
• 6 miesięcy – jeżeli chodzi o roboty budowlane.
Ustawa zrywa z dotychczasowym systemem przeliczania wartości zamówienia wyrażonej w walucie polskiej na euro wg średniego kursu NBP w dniu określenia wartości zamówienia. Podążając śladem unijnych dyrektyw przewidujących stałe progi wyrażone w euro i walutach narodowych, zawarto delegację dla Prezesa RM do wydawania raz na dwa lata rozporządzenia, w którym zostanie określony średni kurs złotego w stosunku do euro. Pierwsze rozporządzenie w tej sprawie (z dnia 8 marca 2004 r., Dz.U. nr 40, poz. 356) ustala ten kurs na 4,0468.
Zakres podmiotowy
Prawo zamówień publicznych jest aktem wiążącym dla szerszego kręgu podmiotów, niż przepisy poprzednio obowiązujące w tym zakresie. Jest to jeden z przejawów harmonizacji prawa z dyrektywami UE. Nieco inaczej zostały także zdefiniowane poszczególne grupy adresatów omawianej ustawy.
W świetle nowych przepisów zamawiającymi są:
1) jednostki sektora publicznego, w rozumieniu art. 5 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2003 r. nr 15, poz. 148 z późn. zm.; ost. zm. Dz.U. z 2004 r. nr 123, poz. 1291),
2) niezaliczone do sektora finansów publicznych państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej,
3) osoby prawne utworzone w szczególnym celu zaspokajania potrzeb o charakterze powszechnym, nienastawione na osiąganie zysku, jeżeli jednostki sektora finansów publicznych lub państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej (pojedynczo lub wspólnie, bezpośrednio lub pośrednio) wypełniają wobec tych osób prawnych choć jeden z warunków:
– finansują w przeważającej części,
– posiadają ponad połowę udziałów albo akcji,
– nadzorują organ zarządzający,
– posiadają prawo powoływania ponad połowy składu organu nadzorczego lub zarządzającego,
4) podmioty prowadzące działalność w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i telekomunikacji, w przypadku gdy ich działalność wykonywana jest na podstawie praw szczególnych lub wyłącznych (przyznanych ustawą, rozporządzeniem lub decyzją administracyjną, a zawierających zastrzeżenie wykonywania oznaczonej działalności na rzecz jednego lub większej liczby podmiotów), albo gdy podmioty te podlegają dominującemu wpływowi podmiotów wymienionych w pkt. 1–3,
5) podmioty, jeżeli ponad połowa wartości udzielanego przez nie zamówienia jest finansowana ze środków publicznych lub przez podmioty wymienione w pkt. 1–3,
6) podmioty, jeżeli zamówienie jest finansowane z udziałem środków, których przyznanie jest uzależnione od zastosowania procedury udzielania zamówienia publicznego,
7) koncesjonariusze robót budowlanych, jeżeli koncesji udzieliły podmioty wymienione w pkt. 1–3, w zakresie, jaki służy wykonywaniu tej koncesji.
ZAPAMIĘTAJ
Prawo zamówień publicznych nie wyodrębnia już jako oddzielnych podmiotów: spółdzielni, fundacji i stowarzyszeń, nie oznacza to jednak, że zostały one wyłączone spod zakresu działania ustawy. Podmioty te podlegają procedurom zamówień publicznych, jeżeli ponad połowa wartości udzielanego przez nie zamówienia finansowana jest ze środków publicznych.
Wykonawca
Kontrahentem zamawiającego jest wykonawca. Prawo zamówień publicznych definiuje go jako osobę fizyczną, prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, która ubiega się o udzielenie zamówienia publicznego, złożyła ofertę lub zawarła umowę w sprawie zamówienia publicznego. Z mocy art. 23 prawa zamówień publicznych w postępowaniu dotyczącym zamówienia publicznego mogą występować grupy wykonawców (konsorcja), ustanawiając pełnomocnika reprezentującego uczestników grupy.
Zgodnie z art. 22 prawa zamówień publicznych, o udzielenie zamówienia mogą ubiegać się wykonawcy, którzy:
• posiadają uprawnienia do wykonywania określonej działalności lub czynności, jeżeli ustawy nakładają obowiązek posiadania takich uprawnień,
• posiadają niezbędną wiedzę i doświadczenie oraz potencjał techniczny, a także dysponują osobami zdolnymi do wykonania zamówienia,
• znajdują się w sytuacji ekonomicznej i finansowej zapewniającej wykonanie zamówienia,
• nie podlegają wykluczeniu z postępowania o udzielenie zamówienia.
ZAPAMIĘTAJ
Wykonawcy składający wspólną ofertę ponoszą następnie solidarną odpowiedzialność za wykonanie umowy i wniesienie zabezpieczenia jej należytego wykonania.
Stosownie do art. 23 ust. 3 prawa zamówień publicznych, przepisy dotyczące wykonawcy stosuje się odpowiednio do grupy wykonawców (konsorcjum) ubiegających się wspólnie o zamówienie publiczne. Przepis ten usuwa dotychczasowe dylematy: czy warunki uczestnictwa w postępowaniu powinien spełniać każdy z uczestników grupy czy też grupa jako całość. Przyjęto racjonalne rozwiązanie, które z jednej strony pozwoli zachować ideę wspólnego ubiegania się o zamówienie (tj. połączenie potencjałów ekonomicznych, technicznych i wiedzy, które daje całość zdolną podołać zamówieniu), a z drugiej umożliwi zamawiającemu zweryfikowanie poszczególnych członków konsorcjum.
PLUSY
Ustawa traktuje konsorcjum (grupę wykonawców) jako jeden organizm gospodarczy, do którego przepisy dotyczące pojedynczego wykonawcy stosuje się odpowiednio.
Wykluczenie z postępowania jest sankcją dla nieuczciwych uczestników obrotu gospodarczego lub tamą dla oferentów nieprzygotowanych merytorycznie lub finansowo. Jest to także sposób ochrony interesów zamawiającego, a co za tym idzie – gwarancja efektywnego gospodarowania środkami publicznymi.
Obligatoryjnie eliminuje się oferentów:
• którzy w ciągu ostatnich 3 lat przed wszczęciem postępowania wyrządzili szkodę, nie wykonując zamówienia lub wykonując je nienależycie, a szkoda ta nie została dobrowolnie naprawiona do dnia wszczęcia postępowania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które wykonawca nie ponosi odpowiedzialności,
• w stosunku do których otwarto likwidację lub ogłoszono upadłość,
• którzy zalegają z uiszczeniem podatków, opłat lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, z wyjątkiem przypadków, gdy uzyskali oni przewidziane prawem zwolnienie, odroczenie, rozłożenie na raty zaległych płatności lub wstrzymanie w całości wykonania decyzji właściwego organu,
• osoby fizyczne lub spółki handlowe, jeżeli osoby te lub wspólników, partnerów, komplementariuszy, urzędujących członków zarządu spółek handlowych prawomocnie skazano za przestępstwo popełnione w związku z postępowaniem o udzielenie zamówienia, przestępstwo przekupstwa, przestępstwo przeciwko obrotowi gospodarczemu lub inne przestępstwo popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowych,
• podmioty zbiorowe, wobec których sąd orzekł zakaz ubiegania się o zamówienia, na podstawie przepisów o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary,
• wykonawców, którzy nie spełniają warunków udziału w postępowaniu, o których mowa w art. 22 ust. 1 pkt. 1–3 prawa zamówień publicznych,
• którzy wykonywali czynności związane z przygotowaniem prowadzonego postępowania lub posługiwali się w celu sporządzenia oferty osobami uczestniczącymi w dokonywaniu tych czynności, z wyjątkiem autorów miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, jeżeli przedmiotem postępowania o udzielenie zamówienia są prace projektowe wynikające z miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, sporządzonych przez tych autorów,
• którzy złożyli nieprawdziwe informacje mające wpływ na wynik prowadzonego postępowania,
• którzy nie złożyli oświadczenia o spełnianiu warunków udziału w postępowaniu lub dokumentów potwierdzających spełnianie tych warunków,
• którzy nie wnieśli wadium, w tym również na przedłużony okres związania ofertą, lub nie zgodzili się na przedłużenie okresu związania ofertą.
Zasady udzielania zamówień
Prawo zamówień publicznych wyodrębnia normy prawne mające charakter fundamentu dla pozostałych przepisów tej ustawy. Katalog obejmuje:
• zasadę decentralizacji – przejawiającą się w samodzielnym przygotowywaniu i przeprowadzaniu postępowania o udzielenie zamówienia publicznego przez zamawiającego, a także w ograniczeniu (w stosunku do poprzednio obowiązujących przepisów) ingerencji Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych w decyzje zamawiającego,
• zasadę jawności – będącą podstawą do pełnej i powszechnej informacji o organizacji i przebiegu postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Ze względu na tę dyrektywę wykreowany został ogół przepisów dotyczących publikacji ogłoszeń, jawności dokumentacji i umów w sprawie zamówień publicznych, zakresu obowiązkowych informacji udzielanych wykonawcy przez zamawiającego,
• zasadę uczciwej konkurencji – czyli dyrektywę skierowaną przede wszystkim do zamawiających jako organizatorów postępowania. Na nich to ciążą obowiązki w zakresie określania przedmiotu zamówienia, warunków postępowania, specyfikacji, trybu postępowania, odrzucania ofert stanowiących czyny nieuczciwej konkurencji itp.,
• zasadę równego traktowania wykonawców – obligującą zamawiających do powstrzymania się od wszelkich działań faworyzujących niektórych oferentów,
• zasadę bezstronności – czyli nakaz takiego doboru osób biorących udział po stronie zamawiającego w postępowaniu dotyczącym zamówień publicznych, aby wykonywane przez nie czynności miały charakter bezstronny i obiektywny. Z zasady tej wynika m.in. obowiązek wyłączenia się z udziału w postępowaniu osób, co do których zachodzą określone przepisami ustawy okoliczności mogące wywołać podejrzenie o stronniczość,
• zasadę pisemności nakładającą obowiązek prowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego z zachowaniem formy pisemnej. Zasada ta jest ściśle powiązana z dyrektywą jawności. Możliwości odstępstwa od formy pisemnej określone są ustawą,
• zasadę używania języka polskiego – zgodnie z nią, postępowanie należy prowadzić wyłącznie w języku polskim. Jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach zamawiający może wyrazić zgodę na złożenie wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu oświadczeń, ofert oraz innych dokumentów również w jednym z języków powszechnie używanych w handlu międzynarodowym lub języku kraju, w którym zamówienie jest udzielane. Ta zasada także koreluje z dyrektywą jawności,
• zasadę trybu udzielania zamówień, w myśl której podstawowymi trybami są przetarg nieograniczony oraz przetarg ograniczony. Oba te tryby zapewniają najwyższy stopień pewności co do zachowania obiektywizmu oraz przejrzystości postępowania. Przepisy umożliwiające odejście od trybów podstawowych powinny być interpretowane ściśle i dokładnie.
PLUSY
Zrównano pod względem prymatu i dostępności tryb przetargu nieograniczonego i tryb przetargu ograniczonego.
Ogłoszenia
Jedną z form realizacji zasady jawności jest obowiązek publikacji ogłoszeń informacyjnych o zamówieniu, a także wstępnych ogłoszeń informacyjnych na temat planowanych zamówień o wysokiej wartości. Wstępne ogłoszenia informacyjne zamawiający przekazuje Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich oraz Prezesowi Urzędu Zamówień Publicznych niezwłocznie po zatwierdzeniu lub uchwaleniu planu finansowego zgodnie z obowiązującymi zamawiającego przepisami, statutem lub umową, a w przypadku zamawiających, którzy nie sporządzają planu finansowego – raz w roku.
ZAPAMIĘTAJ
Obowiązek sporządzania wstępnych ogłoszeń informacyjnych dotyczy tych zamawiających, których planowana (na kolejne 12 miesięcy) wartość zamówienia dla robót budowlanych przekroczy równowartość 5 000 000 euro, a dla usług lub dostaw zsumowanych według odpowiednich kategorii albo grupy – po 750 000 euro. Jeżeli przewidywana wartość zamówień nie przekroczy tych progów (tzw. skali unijnej), zamawiający są zwolnieni z tego obowiązku.
Publikatorami ogłoszeń przewidzianych przez prawo zamówień publicznych są: Biuletyn Zamówień Publicznych oraz Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej. Ogłoszenia o zamówieniach należy kierować na ręce Prezesa UZP pisemnie, faksem lub drogą elektroniczną za pomocą formularza zamieszczonego na stronie internetowej Urzędu Zamówień Publicznych (www.uzp.gov.pl).
Zamawiający jest obowiązany udokumentować dzień przekazania ogłoszenia Prezesowi UZP lub Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich, w szczególności przechowywać dowód jego nadania.
Postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego
Zamówienia publiczne jako specyficznie ukształtowane kontrakty są częścią porządku cywilnoprawnego, a przepisy ustawy – Prawo zamówień publicznych mają charakter norm szczególnych w stosunku do przepisów kodeksu cywilnego. W związku z powyższym do czynności podejmowanych przez zamawiających i wykonawców stosuje się przepisy kodeksu cywilnego w takim zakresie, w jakim dane kwestie nie zostały uregulowane odmiennie na gruncie prawa zamówień publicznych.
Podmioty odpowiedzialne za przygotowanie i przeprowadzenie postępowania
Gospodarzem postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, zgodnie z zasadą decentralizacji, jest zamawiający. To na nim właśnie ciąży obowiązek przygotowania i przeprowadzenia postępowania. Nie musi to jednak oznaczać, że zamawiający każdorazowo wykonuje te czynności samodzielnie. Zgodnie z nowymi rozwiązaniami prawnymi, może on powierzyć przygotowanie albo przygotowanie i przeprowadzenie postępowania własnej jednostce organizacyjnej lub osobie trzeciej. Powierzenie powyższych czynności osobie fizycznej lub firmie zewnętrznej nie zwalnia zamawiającego od odpowiedzialności za prawidłowość postępowania.
Podmioty, którym powierzono przeprowadzenie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, działają jedynie jako pełnomocnicy zamawiającego, tj. w granicach udzielonego im pełnomocnictwa oraz treści umowy stanowiącej jego podstawę (np. umowy zlecenia). W razie niewykonania lub nienależytego wykonania nałożonych na nich zadań, osoby trzecie odpowiadają wobec zamawiającego na ogólnych zasadach odpowiedzialności kontraktowej.
Stosownie do brzmienia art. 16 ust. 1 prawa zamówień publicznych, zamawiający mogą wspólnie przeprowadzić postępowanie i udzielić zamówienia, wyznaczając spośród siebie zamawiającego upoważnionego do przeprowadzenia postępowania i udzielenia zamówienia w ich imieniu i na ich rzecz. W takim przypadku za prawidłowość postępowania odpowiada zarówno względem pozostałych zamawiających, jak i wobec oferentów zamawiający delegowany.
EKSPERT RADZI
Jakie obowiązki ma kierownik zamawiającego i komisja przetargowa?
Personalnie za przygotowanie i przeprowadzenie postępowania odpowiedzialność ponosi kierownik zamawiającego oraz inne osoby w zakresie, w jakim powierzono im wykonanie odpowiednich czynności. Kierownik zamawiającego to osoba lub organ, który zgodnie z obowiązującymi przepisami, statutem lub umową jest uprawniony do zarządzania zamawiającym, z wyłączeniem pełnomocników ustanowionych przez zamawiającego.
Kierownik może powierzyć pisemnie wykonanie zastrzeżonych dla siebie czynności innym pracownikom zamawiającego.
Pierwszorzędnym i obligatoryjnym zadaniem kierownika – przy zamówieniach przekraczających równowartość 60 000 euro – jest powołanie komisji przetargowej. Przy niższej wartości zamówienia powołanie komisji jest fakultatywne.
Z kolei komisja przetargowa to zespół pomocniczy kierownika, oceniający spełnienie przez wykonawców warunków udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego oraz badający i oceniający złożone oferty. Komisja liczyć powinna co najmniej trzy osoby. Wszystkich członków komisji przetargowej powołuje i odwołuje kierownik zamawiającego. Warto podkreślić, iż nowa ustawa rezygnuje z pracowniczego składu komisji przetargowej. Do wyłącznych i suwerennych decyzji kierownika należy oprócz tego określenie organizacji, trybu pracy oraz zakresu obowiązków członków komisji, mające na celu zapewnienie sprawności działania, przejrzystości prac komisji i indywidualizację odpowiedzialności w jej ramach.
PLUSY
Kierownik zamawiającego do składu komisji może powołać osoby dowolnie przez siebie wybrane, nie ma już bowiem obowiązku powoływania wyłącznie pracowników zamawiającego.
Komisja przetargowa może być powoływana zarówno na użytek danego zamówienia, jak i mieć charakter stały.
Do obowiązków komisji należy w szczególności: przedstawienie kierownikowi propozycji wykluczenia wykonawcy, odrzucenia oferty, wyboru oferty najkorzystniejszej, wystąpienie z wnioskiem o unieważnienie postępowania.
Jeżeli dokonanie określonych czynności związanych z przygotowaniem i przeprowadzeniem postępowania wymaga wiadomości specjalnych, kierownik zamawiającego może, z własnej inicjatywy lub na wniosek komisji przetargowej, powołać biegłych. W niektórych przypadkach, zwłaszcza gdy przedmiot zamówienia ma charakter specjalistyczny, powołanie rzeczoznawców będzie dla zamawiającego praktycznym testem wcielenia w życie zasady uczciwej konkurencji.
Zachowanie bezstronności
Kierownik zamawiającego, członkowie komisji przetargowej, biegli, a także inne osoby biorące udział w przygotowaniu lub przeprowadzaniu postępowania o udzielenie zamówienia publicznego podlegają wyłączeniu, jeżeli:
• ubiegają się o udzielenie tego zamówienia,
• pozostają w związku małżeńskim, w stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa w linii prostej, pokrewieństwa lub powinowactwa w linii bocznej do drugiego stopnia lub są związane z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli z wykonawcą, jego zastępcą prawnym lub członkami organów zarządzających lub organów nadzorczych wykonawców ubiegających się o udzielenie zamówienia,
• przed upływem 3 lat od dnia wszczęcia postępowania o udzielenie zamówienia pozostawały w stosunku pracy lub zlecenia z wykonawcą lub były członkami organów zarządzających lub organów nadzorczych wykonawców ubiegających się o udzielenie zamówienia,
• pozostają z wykonawcą w takim stosunku prawnym lub faktycznym, że może to budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności tych osób,
• zostały prawomocnie skazane za przestępstwo popełnione w związku z postępowaniem o udzielenie zamówienia, przestępstwo przekupstwa, przestępstwo przeciwko obrotowi gospodarczemu lub inne przestępstwo popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowych.
ZAPAMIĘTAJ
Osobom podlegającym wyłączeniu z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego ze względu na spełnienie choćby jednej z przesłanek stronniczości nie wolno podejmować żadnych czynności w tym postępowaniu.
Osoby biorące udział w postępowaniu składają, pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, pisemne oświadczenia o braku lub istnieniu okoliczności mogących podawać w wątpliwość ich bezstronność. Jeżeli osoba taka poweźmie wiadomość o zaistnieniu przesłanki do wyłączenia już w trakcie postępowania, należy powtórzyć czynności dokonane z jej udziałem, z wyjątkiem otwarcia ofert oraz innych czynności faktycznych niewpływających na wynik postępowania.
EKSPERT RADZI
Na czym polega instytucja obserwatora?
Prawo zamówień publicznych wprowadza nieznaną dotąd instytucję obserwatora. Jest to osoba wyznaczana przez Prezesa UZP z listy arbitrów, której zadaniem jest kontrolowanie postępowań o najwyższej wartości zamówienia, tj.:
• dla robót budowlanych – powyżej 10 000 000 euro,
• dla dostaw lub usług – powyżej 5 000 000 euro.
Obserwator jest obecny w trakcie prac komisji przetargowej i sporządza z nich informację, którą przekazuje kierownikowi zamawiającego oraz Prezesowi UZP.
PLUSY
Wprowadzono instytucję niezależnego obserwatora jako dodatkowe ogniwo w systemie kontroli zamówień absorbujących największe środki publiczne.
Specyfikacja istotnych warunków zamówienia
Podstawowym dokumentem sporządzanym na etapie przygotowywania postępowania o udzielenie zamówienia publicznego jest specyfikacja istotnych warunków zamówienia (SIWZ). Jest ona swoistym kompendium wiedzy dla wykonawców, bowiem na jej podstawie formułują ofertę i przygotowują się do postępowania. Z tych względów powinna zostać sformułowana jednoznacznie i wyczerpująco.
Konieczne elementy treści SIWZ to:
• nazwa (firma) oraz adres zamawiającego,
• tryb udzielenia zamówienia,
• opis przedmiotu zamówienia.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 prawa zamówień publicznych, przedmiot zamówienia opisuje się w sposób jednoznaczny i wyczerpujący, za pomocą dostatecznie dokładnych i zrozumiałych określeń, uwzględniając wszystkie wymagania i okoliczności mogące mieć wpływ na sporządzanie oferty. Jednocześnie ustawa zabrania dokonywania opisu utrudniającego uczciwą konkurencję, a także opisu poprzez odniesienie do konkretnych znaków towarowych, patentów lub pochodzenia, chyba że jest to uzasadnione specyfiką przedmiotu zamówienia lub zamawiający nie może inaczej precyzyjnie opisać przedmiotu zamówienia.
Zamawiający opisuje przedmiot zamówienia przede wszystkim za pomocą cech technicznych i jakościowych, przy przestrzeganiu Polskich Norm przenoszących europejskie normy zharmonizowane.
EKSPERT RADZI
Wspólny Słownik Zamówień
Do opisu przedmiotu zamówienia stosuje się nazwy i kody określone we Wspólnym Słowniku Zamówień (CPV). Wspólny Słownik Zamówień jest to system klasyfikacji produktów, usług oraz robót budowlanych stworzony dla potrzeb zamówień publicznych w Unii Europejskiej. Polskie prawo posiłkuje się tą systematyką od 1 maja 2004 r. Na CPV składa się słownik główny oraz słownik uzupełniający. Słownik główny obejmuje nazwy dostaw, robót budowlanych lub usług, którym przypisane zostały dziewięciocyfrowe kody. Słownik uzupełniający może być stosowany w celu rozszerzenia opisu przedmiotu zamówienia. Obejmuje on kody alfanumeryczne składające się z litery oraz czterech cyfr.
Źródłem prawa dla CPV jest rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2195/2002 z dnia 5 listopada 2002 r. w sprawie Wspólnego Słownika Zamówień, opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (Dz.Urz. WE L 340 z 16 grudnia 2002 r.).
W przypadku robót budowlanych przedmiot zamówienia opisuje się za pomocą dokumentacji projektowej oraz specyfikacji technicznej wykonania i odbioru tych robót. Jeżeli przedmiotem zamówienia jest zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych, przedmiot zamówienia opisuje się za pomocą programu funkcjonalno-użytkowego:
• opis części zamówienia, jeżeli zamawiający dopuszcza składanie ofert częściowych,
Zamawiający może dopuścić możliwość składania ofert częściowych tylko wówczas, gdy przedmiot zamówienia jest podzielny.
• informację o przewidywanych zamówieniach uzupełniających, o których mowa w art. 67 ust. 1 pkt 6 i 7 prawa zamówień publicznych,
• opis sposobu przedstawiania ofert wariantowych oraz minimalne warunki, jakim muszą odpowiadać oferty wariantowe, jeżeli zamawiający dopuszcza ich składanie,
Oferta wariantowa to taka, która przewiduje odmienny niż określony przez zamawiającego sposób wykonania zamówienia publicznego. Zamawiający może dopuścić jej złożenie, jeżeli jedynym kryterium wyboru oferty nie jest zawarta w niej cena.
• termin wykonania zamówienia,
• opis warunków udziału w postępowaniu oraz opis sposobu dokonywania oceny spełniania tych warunków,
• informację o oświadczeniach i dokumentach, jakie mają dostarczyć wykonawcy w celu potwierdzenia spełnienia warunków udziału w postępowaniu.
Zamawiający może co do zasady żądać od wykonawców wyłącznie oświadczeń i dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia postępowania. Jeżeli wartość zamówienia przekracza równowartość 60 000 euro, zamawiający ma obowiązek zażądać od wykonawców dokumentów potwierdzających spełnienie warunków udziału w postępowaniu. W pozostałych przypadkach należy to do uznania zamawiającego.
Wykonawca składa właściwe oświadczenia lub dokumenty razem z:
• ofertą – w przetargu nieograniczonym oraz w trybie zapytania o cenę,
• wnioskiem o dopuszczenie do udziału – w przetargu ograniczonym, w negocjacjach z ogłoszeniem, w aukcji elektronicznej,
• zawarciem umowy w następstwie przeprowadzenia postępowania w trybie zamówienia z wolnej ręki,
• informacją o sposobie porozumiewania się zamawiającego z wykonawcami oraz przekazywania oświadczeń i dokumentów, z podaniem adresu poczty elektronicznej lub strony internetowej zamawiającego, jeżeli zamawiający dopuszcza porozumiewanie się drogą elektroniczną.
Jeżeli wartość zamówienia przewyższa równowartość 60 000 euro, wszelkie oświadczenia, wnioski, zawiadomienia, informacje zamawiający i wykonawca przekazują na piśmie.
Stosownie do treści art. 78 k.c., do zachowania pisemnej formy czynności prawnej wystarcza złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli.
Jeżeli dokumenty przekazywane są za pomocą teleksu, telefaksu lub pocztą elektroniczną – uważa się je za złożone w terminie, jeśli ich treść dotarła do adresata przed upływem terminu i została niezwłocznie potwierdzona na piśmie.
ZAPAMIĘTAJ
Równoznaczne z oświadczeniem woli w formie pisemnej jest oświadczenie woli złożone w postaci elektronicznej opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu.
Jeżeli wartość zamówienia nie przekracza wymienionej kwoty, rygory co do formy są znacznie złagodzone. Wszelkie oświadczenia, wnioski, zawiadomienia, informacje zamawiający i wykonawcy przekazują – zgodnie z wyborem zamawiającego – pisemnie, faksem lub drogą elektroniczną.
Ponadto do dokumentów i oświadczeń należy dołączyć:
• wskazanie osób uprawnionych do porozumiewania się z wykonawcami,
• wymagania dotyczące wadium.
Żądanie wniesienia wadium jest obowiązkowe, jeżeli wartość zamówienia przekracza równowartość 60 000 euro. W pozostałych przypadkach zamawiający może żądać od wykonawców wniesienia wadium. Jeżeli zamawiający rezygnuje z żądania wadium, może w specyfikacji pominąć ten punkt.
Wadium, czyli kwota, jakiej może (a niekiedy musi) żądać zamawiający od oferentów, to forma zabezpieczenia interesu zamawiającego poprzez umożliwienie mu pokrycia kosztów związanych z przygotowaniem i przeprowadzeniem postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, w sytuacji gdyby postępowanie to nie mogło się prawidłowo zakończyć z winy wykonawcy.
Zadaniem wadium jest też zmotywowanie oferentów. Wykonawcy powinni zadbać, aby wadium wniesione zostało wyłącznie w jednej z form dopuszczonych przez ustawę, w sposób jednoznaczny i bezwarunkowy. Wadliwe wniesienie wadium co do sposobu lub formy wywołuje ten sam skutek co całkowity jego brak: prowadzi do wykluczenia oferenta.
Kwotę wadium określa się w granicach od 0,5% do 3% wartości zamówienia, a wnosi przed upływem terminu składania ofert. Jeżeli zamawiający dopuszcza składanie ofert częściowych, określa kwotę wadium dla każdej z części.
Wadium może być wnoszone w jednej lub kilku formach. Mogą to być m.in. pieniądze, poręczenia bankowe, gwarancje bankowe, gwarancje ubezpieczeniowe.
MINUSY
Obecnie obowiązujące przepisy nie dopuszczają wnoszenia wadium w formie weksla z poręczeniem bankowym ani też w formie czeku potwierdzonego.
Wadium wnoszone w pieniądzu wpłaca się przelewem na rachunek bankowy wskazany przez zamawiającego. Zamawiający ma obowiązek przechowywać wadium na tym rachunku.
EKSPERT RADZI
Zwrot lub zatrzymanie wadium
Zamawiający zwraca niezwłocznie wadium, jeżeli:
• upłynął termin związania ofertą,
• zawarto umowę w sprawie zamówienia publicznego i wniesiono zabezpieczenie należytego wykonania tej umowy,
• zamawiający unieważnił postępowanie o udzielenie zamówienia, a protesty zostały ostatecznie rozstrzygnięte lub upłynął termin do ich wnoszenia,
• wniósł o to wykonawca, który wycofał ofertę przed upływem terminu składania ofert bądź też został wykluczony z postępowania, albo którego oferta została odrzucona.
Wadium wniesione w pieniądzu zwraca się wraz z odsetkami wynikającymi z umowy rachunku bankowego, na którym było ono przechowywane, pomniejszone o koszty prowadzenia tego rachunku oraz prowizji bankowej.
Zamawiający zatrzymuje wadium z odsetkami, jeżeli wykonawca, którego oferta została wybrana:
• odmówił podpisania umowy w sprawie zamówienia publicznego na warunkach określonych w ofercie,
• nie wniósł wymaganego zabezpieczenia należytego wykonania umowy,
• nie może z przyczyn leżących po jego stronie zawrzeć umowy w sprawie zamówienia publicznego.
Termin związania ofertą
Wykonawca jest związany ofertą do upływu określonego przez siebie terminu, jednak nie dłużej niż:
• 30 dni – jeżeli wartość zamówienia nie przekracza wyrażonej w złotych równowartości kwoty 60 000 euro,
• 90 dni – jeżeli wartość zamówienia dla robót budowlanych przekracza wyrażoną w złotych równowartość kwoty 10 000 000 euro, a dla dostaw lub usług – 5 000 000 euro,
• 60 dni – jeżeli wartość zamówienia jest inna niż określona powyżej.
Prawo dopuszcza jednokrotne przedłużenie tego terminu w uzasadnionych przypadkach. W tym celu zamawiający, co najmniej na 7 dni przed upływem terminu, powinien zwrócić się do wykonawców o wyrażenie zgody na przedłużenie tego terminu o oznaczony okres, nie dłuższy niż 30 dni.
Zgoda wykonawcy na przedłużenie okresu związania ofertą jest dopuszczalna tylko z jednoczesnym przedłużeniem okresu ważności wadium albo, jeżeli nie jest to możliwe, z wniesieniem nowego wadium na przedłużony okres związania ofertą. Odmowa wyrażenia zgody nie powoduje utraty wadium.
Bieg terminu związania ofertą rozpoczyna się wraz z upływem terminu składania ofert.
Ponadto specyfikacja istotnych warunków zamówienia powinna uwzględniać:
• opis sposobu przygotowywania ofert,
• miejsce oraz termin składania i otwarcia ofert,
• opis sposobu obliczenia ceny,
• informacje dotyczące walut obcych, w jakich mogą być prowadzone rozliczenia między zamawiającym a wykonawcą – warunek ten można pominąć przy zamówieniach o wartości niższej niż 60 000 euro,
• opis kryteriów, którymi zamawiający będzie się kierował przy wyborze oferty, wraz z podaniem znaczenia tych kryteriów oraz sposobu oceny ofert,
Kryteriami oceny ofert są cena albo cena i inne kryteria odnoszące się do przedmiotu zamówienia, w szczególności jakość, funkcjonalność, parametry techniczne, zastosowanie najlepszych dostępnych technologii w zakresie oddziaływania na środowisko, koszty eksploatacji, serwis, wpływ sposobu wykonania zamówienia na rynek pracy w miejscu wykonywania zamówienia oraz termin wykonania zamówienia. Nie mogą być kryteriami oceny ofert właściwości wykonawcy, a w szczególności jego wiarygodność ekonomiczna, techniczna lub finansowa.
• informację o formalnościach, jakie powinny zostać dopełnione po wyborze oferty w celu zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego,
Przy zamówieniach, których wartość nie przekracza równowartości 60 000 euro, ten warunek oraz następny mogą zostać pominięte przez zamawiających.
• wymagania dotyczące zabezpieczenia należytego wykonania umowy,
• istotne dla stron postanowienia, które zostaną wprowadzone do treści zawieranej umowy w sprawie zamówienia publicznego, ogólne warunki umowy albo wzór umowy, jeżeli zamawiający wymaga od wykonawcy, aby zawarł z nim umowę w sprawie zamówienia publicznego na takich warunkach,
• pouczenie o środkach ochrony prawnej przysługujących wykonawcy w toku postępowania o udzielenie zamówienia.
Wydanie specyfikacji oferentom następuje z reguły nieodpłatnie, wyjątkiem jest tu przetarg nieograniczony. Cena, jakiej wolno zażądać za ten dokument, może pokrywać jedynie koszty jej druku oraz przekazania.
W specyfikacji zamawiający może też:
• zażądać od wykonawcy wskazania tej części zamówienia, którą zamierza powierzyć podwykonawcy,
• określić, która część zamówienia nie może być powierzona podwykonawcom.
EKSPERT RADZI
Czy specyfikacja istotnych warunków zamówienia może podlegać modyfikacjom?
Skuteczna modyfikacja SIWZ jest możliwa tylko wyjątkowo, przy łącznym spełnieniu trzech warunków:
• zmiana nastąpi przed upływem terminu do składania ofert,
• zmiana nie będzie obejmować kryteriów oceny oferty (z wyjątkiem trybu przetargu ograniczonego) oraz warunków udziału w postępowaniu i sposobu oceny ich spełnienia,
• zmieniona treść specyfikacji zostanie niezwłocznie przekazana wszystkim wykonawcom, którym doręczono pierwotny tekst SIWZ.
Wobec powyższego należy przyjąć, że po upływie terminu do składania ofert zamawiający nie ma nawet prawa do prostowania oczywistych omyłek w SIWZ.
Oferta i jej wybór
Każdy z wykonawców może złożyć tylko jedną ofertę. Składa się ją w formie pisemnej pod rygorem nieważności albo za zgodą zamawiającego w postaci elektronicznej, opatrzoną bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu.
Przed upływem terminu do składania ofert wykonawca może swoją ofertę dowolnie zmienić lub wycofać bez negatywnych konsekwencji w postaci utraty wadium. Ustawa nie formułuje żadnego wzorca oferty, pozostawiając tę kwestię uznaniu oferentów. Pewnym praktycznym wskaźnikiem przy jej układaniu może być układ informacji zawartych w specyfikacji istotnych warunków zamówienia, bowiem oferta jest w istocie odpowiedzią na ten dokument.
Otwarcie ofert
Otwarcie ofert jest jawne i dla zapewnienia przejrzystości tego etapu postępowania powinno nastąpić bezpośrednio po upływie terminu do ich składania. Przyjmuje się, że dzień, w którym upływa termin składania ofert jest dniem ich otwarcia. Jeżeli zatem termin składania ofert oznaczono datą dzienną i godziną, to otwarcie nie musi się dokonać po upływie tej godziny, lecz do ostatniej godziny danego dnia.
Podczas otwarcia podaje się nazwy (firmy) oraz adresy wykonawców, informacje dotyczące ceny, terminu wykonania zamówienia, okresu gwarancji i warunków płatności zawartych w ofertach. Następnie odbywa się proces badania i oceny ofert. W jego toku zamawiający może żądać od oferentów wyjaśnień dotyczących treści złożonych ofert.
Stronom postępowania o udzielenie zamówienia publicznego nie wolno jednak negocjować oferty ani też czynić w niej poprawek. Wyjątkiem jest prawo zamawiającego do poprawiania oczywistych omyłek pisarskich oraz omyłek rachunkowych powstałych przy obliczaniu ceny.
JAK TO SIĘ ROBI
Jak prawidłowo sporządzić ofertę?
Bardzo istotną sprawą jest prawidłowe sformułowanie oferty. Prezentujemy najprostszy wzór formularza.
){kind=link}
Z zawartością ofert nie można zapoznać się przed upływem terminu ich otwarcia. Bezpośrednio przed otwarciem zamawiający podaje kwotę, jaką zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia. Najkorzystniejsza oferta powinna zatem mieścić się w granicach możliwości finansowych (budżetowych) zamawiającego, związanych z realizacją tego zamówienia.
PLUSY
Na zamawiającego nałożono obowiązek informowania na sesji otwarcia ofert o wysokości kwoty, jaką zamierza on przeznaczyć na realizację zamówienia. Chroni to interesy wykonawcy, uniemożliwiając unieważnienie postępowania z powodu braku środków finansowych.
ZAPAMIĘTAJ
Po otwarciu ofert zamawiający poprawia tylko te uchybienia w treści oferty, które mają charakter oczywistych omyłek pisarskich lub rachunkowych.
Przyczyny odrzucenia oferty
Artykuł 89 ust. 1 prawa zamówień publicznych zawiera zamknięty katalog przyczyn, ze względu na które zamawiający odrzuca ofertę. Są to:
• niezgodność oferty z ustawą,
• niezgodność jej treści ze specyfikacją istotnych warunków zamówienia,
• złożenie oferty stanowi czyn nieuczciwej konkurencji,
• oferta zawiera rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia,
• oferta została złożona przez wykonawcę wykluczonego z udziału w postępowaniu lub niezaproszonego do składania ofert,
• oferta zawiera omyłki rachunkowe w obliczeniu ceny, których nie można poprawić, lub błędy w obliczeniu ceny,
• wykonawca w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia nie zgodził się na poprawienie omyłki rachunkowej w obliczeniu ceny,
• oferta jest nieważna na podstawie odrębnych przepisów.
MINUSY
• Odrzucenie oferty jest obowiązkowe, jeżeli zamawiający zauważy, że zachodzi którakolwiek z wymienionych przesłanek. Nie ma żadnej możliwości manewru, choćby oferta wydawała się bardzo korzystna.
• Jeżeli oferta została złożona po terminie, zwraca się ją bez otwierania po upływie terminu przewidzianego do wniesienia protestu.
Wybór oferty najkorzystniejszej
Wyboru najkorzystniejszej oferty dokonuje się spośród ofert nieodrzuconych, wyłącznie na podstawie kryteriów oceny ofert, określonych w specyfikacji. Kryteria oceny ofert nie podlegają zmianie w toku postępowania.
Jeżeli nie można wybrać oferty najkorzystniejszej, ponieważ dwie lub więcej ofert przedstawia taki sam bilans ceny i innych kryteriów oceny, zamawiający spośród tych ofert wybiera ofertę z niższą ceną.
Jeśli jedynym kryterium oceny ofert jest cena, a zostały złożone oferty o takiej samej cenie, zamawiający wzywa wykonawców, którzy złożyli te oferty, do złożenia w terminie określonym przez zamawiającego ofert dodatkowych. Wykonawcy nie mogą wówczas zaoferować cen wyższych niż w ofertach pierwotnych.
Następną czynnością po wyborze oferty jest zawiadomienie wykonawcy, który sporządził ową ofertę oraz wszystkich pozostałych uczestników postępowania. Jeżeli wartość zamówienia przekraczała równowartość 60 000 euro, o wyborze oferty należy zawiadomić również Prezesa UZP za pomocą formularza znajdującego się na stronie internetowej www.uzp.gov.pl.
Przyczyny unieważnienia postępowania
W pewnych sytuacjach zamawiający jest zobowiązany unieważnić postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego. Dzieje się tak wówczas, jeżeli:
• nie złożono żadnej oferty niepodlegającej odrzuceniu albo nie wpłynął żaden wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu od wykonawcy niepodlegającego wykluczeniu, z zastrzeżeniem zapytania o cenę i aukcji elektronicznej,
• w postępowaniu prowadzonym w trybie zapytania o cenę nie złożono co najmniej dwóch ofert niepodlegających odrzuceniu,
• w postępowaniu prowadzonym w trybie aukcji elektronicznej wpłynęły mniej niż dwa wnioski o dopuszczenie do udziału w aukcji elektronicznej albo nie zostały złożone oferty przez co najmniej dwóch wykonawców,
• cena najkorzystniejszej oferty przewyższa kwotę, którą zamawiający może przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia,
• jedynym kryterium była cena i złożono oferty z taką samą ceną, a następnie zostały złożone oferty dodatkowe, również z identyczną ceną,
• wystąpiła istotna zmiana okoliczności powodująca, że prowadzenie postępowania lub wykonanie zamówienia nie leży w interesie publicznym, czego nie można było wcześniej przewidzieć,
• postępowanie obarczone jest wadą uniemożliwiającą zawarcie ważnej umowy w sprawie zamówienia publicznego.
O unieważnieniu postępowania należy zawiadomić wszystkich ubiegających się o udzielenie zamówienia, podając uzasadnienie faktyczne i prawne.
ZAPAMIĘTAJ
W przypadku unieważnienia postępowania z przyczyn leżących po stronie zamawiającego, wykonawcom, którzy złożyli prawidłową ofertę, przysługuje roszczenie o zwrot uzasadnionych kosztów uczestnictwa w tym postępowaniu. Roszczenie to realizuje się na drodze postępowania sądowego.
Jeżeli wykonawca, którego oferta została wybrana, uchyla się od zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego lub nie wnosi wymaganego zabezpieczenia należytego wykonania umowy, zamawiający wybiera ofertę najkorzystniejszą spośród pozostałych ofert, bez przeprowadzania ich ponownej oceny, o ile nie zachodzą przesłanki do unieważnienia postępowania.
Tryby postępowania
Przetarg nieograniczony
Przetarg nieograniczony to tryb udzielenia zamówienia, w którym – w odpowiedzi na publiczne ogłoszenie – oferty mogą składać wszyscy zainteresowani wykonawcy. Postępowanie wszczyna się, zamieszczając ogłoszenie o zamówieniu w miejscu publicznie dostępnym w siedzibie zamawiającego oraz na stronie internetowej, jeżeli zamawiający ją posiada. Zamieszczenie lub opublikowanie ogłoszenia powinno poprzedzać:
• przekazanie ogłoszenia o zamówieniu Prezesowi UZP, jeżeli wartość zamówienia przekracza równowartość 60 000 euro,
• przekazanie ogłoszenia Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich i Prezesowi UZP, jeżeli wartość zamówienia na roboty budowlane przekracza równowartość 5 000 000 euro, a na dostawy lub usługi 130 000 euro.
Jeżeli wartość zamówienia na roboty budowlane przekracza równowartość 10 000 000 euro, a na dostawy lub usługi – 5 000 000 euro, zamawiający dodatkowo zamieszcza ogłoszenie w dzienniku lub czasopiśmie o zasięgu ogólnopolskim. Minimalna treść ogłoszenia jest następująca:
• nazwa (firma) i adres zamawiającego,
• określenie trybu zamówienia,
• określenie sposobu uzyskania specyfikacji istotnych warunków zamówienia, a także jej cenę, jeżeli jej udostępnienie jest odpłatne,
• opis przedmiotu oraz wielkości lub zakresu zamówienia, z podaniem informacji o możliwości składania ofert częściowych,
• informację o możliwości złożenia oferty wariantowej,
• termin wykonania zamówienia,
• opis warunków udziału w postępowaniu oraz opis sposobu dokonywania oceny spełniania tych warunków,
• informację na temat wadium,
• kryteria oceny ofert i ich znaczenie,
• miejsce i termin składania ofert,
• termin związania ofertą.
ZAPAMIĘTAJ
Specyfikację istotnych warunków zamówienia zamawiający przekazuje oferentowi na jego wniosek, nie później niż 5. dnia od dnia otrzymania wniosku.
Termin na przygotowanie i złożenie oferty jest zróżnicowany ze względu na wartość zamówienia:
• jeżeli nie przekracza ona równowartości 60 000 euro – termin nie może być krótszy niż 15 dni od dnia ogłoszenia,
• jeżeli przekracza równowartość 60 000 euro – termin nie może być krótszy niż 52 dni od dnia przekazania ogłoszenia Prezesowi UZP,
• jeżeli wartość zamówienia dla robót budowlanych przekracza równowartość 5 000 000 euro, a dla dostaw lub usług – 130 000 euro, termin składania ofert nie może być krótszy niż 52 dni od dnia przekazania ogłoszenia Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich.
W przypadkach zamówień o wartości powyżej 60 000 euro, zamawiający może wyznaczyć termin składania ofert nie krótszy niż 37 dni, jeżeli informacja o tym zamówieniu została zawarta we wstępnym ogłoszeniu informacyjnym dotyczącym zamówień planowanych w terminie 12 miesięcy, przekazanym co najmniej na 52 dni przed dniem przekazania ogłoszenia o zamówieniu odpowiednio:
• Prezesowi UZP,
• Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich.
Przetarg ograniczony
Instytucja przetargu ograniczonego uległa dość istotnej zmianie, wynikającej z przyjęcia zasady, w myśl której oba rodzaje przetargu jako gwarantujące przejrzystość i obiektywizm mają prymat nad pozostałymi trybami postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Z tego też powodu przetarg ograniczony może być stosowany zawsze.
PLUSY
Prawo zamówień publicznych rezygnuje z formułowania przesłanek do zorganizowania przetargu ograniczonego, toteż z trybu tego można obecnie korzystać bez ograniczeń.
Stosownie do definicji zawartej w art. 47 prawa zamówień publicznych, przetarg ograniczony to tryb udzielenia zamówienia, w którym, w odpowiedzi na publiczne ogłoszenie o zamówieniu, wykonawcy składają wnioski o dopuszczenie do udziału w przetargu, a oferty mogą składać wykonawcy zaproszeni do składania ofert.
W zakresie wszczynania procedury przetargowej, publikowania i zamieszczania ogłoszeń o zamówieniu oraz przekazywania ogłoszeń Prezesowi UZP oraz Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich na zamawiającym ciążą te same obowiązki co w przypadku przetargu nieograniczonego. Ogłoszenie o zamówieniu zawiera:
• nazwę (firmę) i adres zamawiającego,
• określenie trybu zamówienia,
• określenie przedmiotu zamówienia, z podaniem informacji o możliwości składania ofert częściowych,
• informację o możliwości złożenia oferty wariantowej,
• termin wykonania zamówienia,
• opis warunków udziału w postępowaniu wraz z podaniem ich znaczenia oraz opis sposobu dokonywania oceny spełniania tych warunków,
• informację o oświadczeniach i dokumentach, które mają dostarczyć wykonawcy w celu potwierdzenia spełnienia warunków udziału w postępowaniu,
• liczbę wykonawców, którzy zostaną zaproszeni do składania ofert – nie mniejszą niż 5 i nie większą niż 20,
• informację na temat wadium,
• kryteria oceny ofert i ich znaczenie,
• miejsce i termin składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu.
Podobnie jak do tej pory, przetarg ograniczony ma dwa etapy. W pierwszym następuje kwalifikacja wykonawców na podstawie złożonych przez nich wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, a w drugim zaproszenie do składania ofert i wybór oferty najkorzystniejszej. Zwykły termin do składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu:
• nie może być krótszy niż 15 dni od dnia ogłoszenia, jeżeli wartość zamówienia nie przekracza równowartości 60 000 euro,
• nie może być krótszy niż 37 dni od dnia przekazania ogłoszenia Prezesowi UZP, jeżeli wartość zamówienia przewyższa 60 000 euro,
• nie może być krótszy niż 37 dni od dnia przekazania ogłoszenia Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich, jeżeli wartość zamówienia dla robót budowlanych przekracza równowartość 5 000 000 euro, a dla dostaw lub usług 130 000 euro.
W szczególnych przypadkach, dla zamówień o wartości powyżej 60 000 euro, zamawiający może skrócić termin do 15 dni. Wówczas ogłoszenie można przekazać Prezesowi UZP lub odpowiednio Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich faksem lub drogą elektroniczną.
Jeżeli na etapie wstępnej kwalifikacji wniosków okaże się, że liczba wykonawców, którzy spełniają warunki udziału w postępowaniu, jest większa niż określona w ogłoszeniu, zamawiający zaprasza do składania ofert wykonawców, którzy otrzymali najwyższą ocenę spełniania tych warunków. Jeżeli zaś liczba wykonawców, którzy spełniają warunki udziału w postępowaniu, jest mniejsza niż określona w ogłoszeniu o zamówieniu, zamawiający zaprasza do składania ofert wszystkich wykonawców spełniających te warunki.
• PRZYKŁAD
W ogłoszeniu o przetargu ograniczonym zamawiający określił, że 20 wykonawców zostanie dopuszczonych do udziału w postępowaniu. Wnioski o dopuszczenie złożyło 7 wykonawców, z których:
• jeden nie spełnił warunków udziału w postępowaniu,
• trzech otrzymało wysokie oceny spełniania tych warunków,
• kolejnych trzech otrzymało oceny dostateczne.
W tej sytuacji zamawiający powinien zaprosić do złożenia oferty 6 wykonawców, którzy spełnili określone przez niego warunki, bez względu na ocenę ich spełnienia.
Zapraszając do składania ofert, zamawiający przekazuje wraz z zaproszeniem specyfikację istotnych warunków zamówienia. Jednocześnie wyznacza termin na przygotowanie i złożenie oferty:
• nie krótszy niż 7 dni od dnia przekazania zaproszenia, jeżeli wartość zamówienia nie przekracza równowartości 60 000 euro,
• nie krótszy niż 40 dni, jeżeli wartość zamówienia przewyższa równowartość 60 000 euro.
PLUSY
W szczególnych przypadkach termin na złożenie oferty dla zamówień, których wartość przekracza 60 000 euro, można skrócić.
Negocjacje z ogłoszeniem
Negocjacje z ogłoszeniem to tryb, w którym po publicznym ogłoszeniu o zamówieniu zamawiający negocjuje warunki umowy w sprawie zamówienia z wybranymi przez siebie wykonawcami, a następnie zaprasza ich do składania ofert. Aby móc go zastosować, powinna zostać spełniona jedna z następujących przesłanek:
• w postępowaniu prowadzonym uprzednio w trybie przetargu nieograniczonego albo przetargu ograniczonego nie zostały złożone żadne oferty lub wszystkie oferty zostały odrzucone, a pierwotne warunki zamówienia nie zostały w istotny sposób zmienione,
• w wyjątkowych sytuacjach, gdy przedmiotem zamówienia są roboty budowlane lub usługi, a ich charakter lub związane z nimi ryzyko uniemożliwiają wcześniejsze dokonanie ich wyceny,
• nie można z góry określić szczegółowych cech zamawianych usług w taki sposób, aby umożliwić wybór najkorzystniejszej oferty,
• przedmiotem zamówienia są roboty budowlane prowadzone wyłącznie w celach badawczych, doświadczalnych lub rozwojowych, a nie w celu zapewnienia zysku lub pokrycia poniesionych kosztów badań lub rozwoju,
• wartość zamówienia nie przekracza równowartości kwoty 60 000 euro.
ZAPAMIĘTAJ
Jeżeli wartość zamówienia nie przekracza 60 000 euro, stosuje się procedurę uproszczoną udzielania zamówień, a to oznacza, że tryb negocjacji z ogłoszeniem można stosować na równi z przetargiem nieograniczonym lub ograniczonym.
W odpowiedzi na ogłoszenie podmioty ubiegające się o udzielenie zamówienia składają wnioski o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Po zakończeniu weryfikacji wniosków zamawiający zaprasza do negocjacji wykonawców, którzy spełniają warunki, w liczbie określonej w ogłoszeniu. Zasadą jest, że liczba wykonawców nie może być mniejsza niż 5, jedynie przy zamówieniach o najwyższej wartości liczba ta nie może być mniejsza niż 7.
Jeżeli liczba wykonawców, którzy spełniają warunki udziału w postępowaniu, jest większa niż określona w ogłoszeniu, zamawiający zaprasza do negocjacji wykonawców, którzy otrzymali najwyższą ocenę spełniania tych warunków. Jeżeli zaś liczba takich wykonawców jest mniejsza niż określona w ogłoszeniu, zamawiający zaprasza do negocjacji wszystkich wykonawców spełniających te warunki. Razem z zaproszeniem zamawiający przekazuje specyfikację istotnych warunków zamówienia.
Negocjacje mają charakter poufny. Żadna ze stron nie może bez zgody drugiej strony ujawnić istotnych informacji technicznych i handlowych. Przed zaproszeniem do składania ofert zamawiający może dokonać zmian:
• będących przedmiotem negocjacji wymagań technicznych i jakościowych dotyczących przedmiotu zamówienia,
• warunków umowy określonych w specyfikacji istotnych warunków zamówienia,
• kryteriów oceny ofert oraz ich znaczenia.
Drugi etap postępowania rozpoczyna się, gdy zamawiający zaprasza do składania ofert wykonawców, z którymi prowadził negocjacje. W zaproszeniu zamawiający informuje wykonawców o:
• dniu i miejscu opublikowania ogłoszenia o zamówieniu,
• dokonanych zmianach specyfikacji istotnych warunków zamówienia,
• miejscu i terminie składania oraz otwarcia ofert,
• obowiązku wniesienia wadium,
• terminie związania ofertą.
Zamawiający wyznacza termin składania ofert, nie krótszy niż 10 dni od dnia przekazania zaproszenia do składania ofert.
Negocjacje bez ogłoszenia
Negocjacje bez ogłoszenia polegają na negocjowaniu warunków umowy z wybranymi przez zamawiającego wykonawcami, a następnie zaproszeniu ich do składania ofert. Zamawiający może udzielić zamówienia w tym trybie, jeżeli:
• w postępowaniu prowadzonym uprzednio w trybie przetargu nieograniczonego albo ograniczonego nie zostały złożone żadne oferty lub wszystkie oferty zostały odrzucone, a pierwotne warunki zamówienia nie zostały w istotny sposób zmienione,
• został przeprowadzony konkurs, w którym nagrodą było zaproszenie do negocjacji bez ogłoszenia co najmniej dwóch autorów wybranych prac konkursowych,
• przedmiotem zamówienia są rzeczy wytwarzane wyłącznie w celach badawczych, doświadczalnych lub rozwojowych, a nie w celu zapewnienia zysku lub pokrycia poniesionych kosztów badań lub rozwoju,
• ze względu na pilną potrzebę udzielenia zamówienia, niewynikającą z przyczyn leżących po stronie zamawiającego, której wcześniej nie można było przewidzieć, nie można zachować terminów określonych dla przetargu nieograniczonego, przetargu ograniczonego lub negocjacji z ogłoszeniem.
ZAPAMIĘTAJ
Nie wymaga uzyskania zgody Prezesa UZP zastosowanie trybu negocjacji bez ogłoszenia, jeżeli wartość zamówienia nie przekracza 60 000 euro.
Zamawiający wszczyna postępowanie w trybie negocjacji bez ogłoszenia, przekazując wybranym przez siebie wykonawcom zaproszenie do negocjacji. Regułą jest, że zamawiający zaprasza nie mniej niż 5 wykonawców. Jedynie przy zamówieniach o najwyższej wartości liczba wykonawców nie może być mniejsza niż 7, chyba że ze względu na specjalistyczny charakter zamówienia jest ona mniejsza, jednak nie mniejsza niż 2. Jeżeli tryb negocjacji bez ogłoszenia zastosowany został na skutek unieważnienia postępowania przetargowego, zamawiający zaprasza do negocjacji co najmniej tych wykonawców, którzy złożyli oferty w przetargu.
PLUSY
Termin składania ofert wyznacza zamawiający i nie wiążą go żadne ustawowe nakazy.
EKSPERT RADZI
Zamówienie z wolnej ręki
Stosownie do art. 66 prawa zamówień publicznych, zamówienie z wolnej ręki to tryb, w którym zamawiający udziela zamówienia po negocjacjach tylko z jednym wykonawcą. Wybór trybu zamówienia z wolnej ręki podlega znacznym obostrzeniom, a przesłanki do jego stosowania uregulowane zostały bardzo szczegółowo. Zamawiający może wszcząć omawianą procedurę:
• jeżeli dostawy, usługi lub roboty budowlane mogą być świadczone tylko przez jednego wykonawcę:
– z przyczyn technicznych o obiektywnym charakterze,
– z przyczyn związanych z ochroną praw wyłącznych,
– w przypadku udzielania zamówienia w zakresie działalności twórczej lub artystycznej,
• jeżeli przeprowadzono konkurs, w którym nagrodą było zaproszenie do negocjacji w trybie zamówienia z wolnej ręki autora wybranej pracy konkursowej,
• jeżeli ze względu na wyjątkową sytuację niewynikającą z przyczyn leżących po stronie zamawiającego, której nie mógł on przewidzieć, wymagane jest natychmiastowe wykonanie zamówienia, a nie można zachować terminów określonych dla innych trybów udzielenia zamówienia,
• jeżeli w prowadzonych kolejno postępowaniach o udzielenie zamówienia, z których co najmniej jedno prowadzone było w trybie przetargu nieograniczonego albo przetargu ograniczonego, nie zostały złożone żadne oferty lub wszystkie oferty zostały odrzucone, a pierwotne warunki zamówienia nie zostały w istotny sposób zmienione,
• w przypadku udzielania dotychczasowemu wykonawcy usług lub robót budowlanych zamówień dodatkowych, nieobjętych zamówieniem podstawowym i nieprzekraczających łącznie 20% wartości realizowanego zamówienia, niezbędnych do jego prawidłowego wykonania, których wykonanie stało się konieczne na skutek sytuacji niemożliwej wcześniej do przewidzenia, jeżeli:
– z przyczyn technicznych lub gospodarczych oddzielenie zamówienia dodatkowego od zamówienia podstawowego wymagałoby poniesienia niewspółmiernie wysokich kosztów lub
– wykonanie zamówienia podstawowego jest uzależnione od wykonania zamówienia dodatkowego,
• w przypadku udzielania, w ciągu 3 lat od udzielenia zamówienia podstawowego, dotychczasowemu wykonawcy usług lub robót budowlanych zamówień uzupełniających, stanowiących nie więcej niż 20% wartości zamówienia podstawowego i polegających na powtórzeniu tego samego rodzaju zamówień, jeżeli zamówienie podstawowe zostało udzielone w trybie przetargu nieograniczonego lub ograniczonego, a zamówienie uzupełniające było przewidziane w specyfikacji istotnych warunków zamówienia dla zamówienia podstawowego i dotyczy przedmiotu w niej określonego,
• w przypadku udzielania, w ciągu 3 lat od udzielenia zamówienia podstawowego, dotychczasowemu dostawcy zamówień uzupełniających, stanowiących nie więcej niż 20% wartości zamówienia podstawowego i polegających na rozszerzeniu dostawy, jeżeli zmiana wykonawcy powodowałaby konieczność nabywania rzeczy o innych parametrach technicznych, co powodowałoby niekompatybilność techniczną lub nieproporcjonalnie duże trudności techniczne w użytkowaniu i dozorze, jeśli zamówienie podstawowe zostało udzielone w trybie przetargu nieograniczonego lub ograniczonego, a zamówienie uzupełniające było przewidziane w specyfikacji istotnych warunków zamówienia dla zamówienia podstawowego i dotyczy przedmiotu w niej określonego.
Zapytanie o cenę
Zgodnie z nazwą, tryb zapytania o cenę dochodzi do skutku przez pytanie o cenę skierowane do wybranych przez zamawiającego wykonawców i zaproszenie ich do składania ofert.
ZAPAMIĘTAJ
Z zapytania o cenę można skorzystać, jeżeli przedmiotem zamówienia są dostawy lub usługi powszechnie dostępne o ustalonych standardach jakościowych, a wartość zamówienia nie przekracza 60 000 euro.
Przedmiotem zamówienia w trybie zapytania o cenę mogą być jedynie dostawy lub usługi powszechnie dostępne. W związku z użytym przez ustawodawcę zwrotem nieostrym rodzi się pytanie, co oznacza termin „powszechnie dostępne o ustalonych standardach”. Na gruncie języka polskiego wyrażeniami synonimicznymi do „powszechnie dostępne” mogą być: „pospolity”, „popularny”, „ogólny”, „masowy”, „seryjny”. Natomiast „ustalone standardy jakościowe” to typy lub gatunki dokładnie określone, znormalizowane, odpowiadające przeciętnym wymaganiom.
O kwalifikacji przedmiotu zamówienia jako powszechnie dostępnego o ustalonych standardach jakościowych decyduje zamawiający, biorąc pod uwagę całość zamówienia. Na powszechną dostępność wskazują takie cechy, jak:
• wielość podmiotów na rynku (lokalnym lub krajowym), które mogą zrealizować dane zamówienie,
• cechy przedmiotu zamówienia (np. rzeczy gotowe, rzeczy produkowane na dużą skalę, rzeczy lub usługi spełniające określone normy techniczne),
• niski stopień złożoności przedmiotu zamówienia.
Powyższe kryteria spełniają m.in. produkty żywnościowe, środki czystości, materiały biurowe, powszechnie stosowane leki itp., a w zakresie usług – np. usługi żywieniowe, sprzątanie pomieszczeń, pranie, druk materiałów reklamowych i informacyjnych.
Zamawiający wszczyna postępowanie w trybie zapytania o cenę, zapraszając do składania ofert nie mniej niż 5 wykonawców. Wraz z zaproszeniem zamawiający przesyła specyfikację istotnych warunków zamówienia.
Istotą tego trybu jest to, że nie prowadzi się w nim negocjacji w sprawie ceny, toteż każdy z wykonawców może zaproponować tylko jedną cenę, bez możliwości jej zmiany. Skoro cena stanowi jedyne kryterium oceny oferty, zamawiający udziela zamówienia wykonawcy, który zaoferował najniższą cenę.
Aukcja elektroniczna
Prawo zamówień publicznych wprowadza instytucję aukcji elektronicznej, czyniąc z niej jeden z trybów postępowania. Polega ona na składaniu przez wykonawców kolejnych korzystniejszych ofert (czyli tzw. postąpień) za pomocą formularza umieszczonego na stronie internetowej, umożliwiającego wprowadzenie niezbędnych danych w trybie bezpośredniego połączenia z tą stroną. Aukcja odbywa się w czasie rzeczywistym, co znacznie zwiększa przejrzystość postępowania. Ze względu na specyfikę trybu zamawiający będą zapewne chętnie korzystać, w zakresie organizacji aukcji, z pomocy wyspecjalizowanych firm zewnętrznych. Powinno to dodatnio wpłynąć na obiektywizm postępowania. Tryb aukcji elektronicznej przyniesie też dużo korzyści zamawiającym, jest to bowiem procedura niezbyt droga, pozwalająca (przez wykorzystanie mechanizmu odwróconej licytacji) uzyskać ofertę z dobrą ceną i zaoszczędzić czas. Aukcja elektroniczna ma z czasem zastąpić mniej konkurencyjny tryb zapytania o cenę.
ZAPAMIĘTAJ
Zamówienia w trybie aukcji elektronicznej można udzielić wyłącznie wtedy, gdy przedmiotem zamówienia są dostawy powszechnie dostępne o ustalonych standardach jakościowych, a wartość zamówienia nie przekracza 60 000 euro.
Zamawiający wszczyna postępowanie, zamieszczając ogłoszenie o zamówieniu na swojej stronie internetowej oraz stronie, na której będzie prowadzona aukcja. Termin składania wniosków o dopuszczenie do udziału w aukcji nie może być krótszy niż 15 dni od dnia ogłoszenia. Do składania ofert zamawiający jest obowiązany dopuścić (i zaprosić) wszystkich wykonawców spełniających warunki udziału w postępowaniu, określając w zaproszeniu termin związania ofertą wykonawcy, który zaoferuje najniższą cenę.
Zamawiający może żądać od wykonawców wniesienia wadium w terminie przez niego określonym, nie później jednak niż przed upływem terminu otwarcia aukcji elektronicznej. Otwarcie aukcji następuje w terminie określonym w ogłoszeniu o zamówieniu, z tym że termin ten nie może być krótszy niż 5 dni od dnia przekazania wykonawcom zaproszenia do składania ofert. Ofertę składa się w postaci elektronicznej pod rygorem nieważności, opatrzoną bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu.
ZAPAMIĘTAJ
Podczas aukcji elektronicznej jedynym kryterium oceny oferty jest cena.
Złożona oferta podlega automatycznej klasyfikacji na podstawie ceny i przestaje wiązać, gdy inny wykonawca złożył ofertę korzystniejszą. Wówczas oferent przelicytowany może ofertę ponowić, oczywiście z niższą ceną (jest to tzw. postąpienie). Aukcja elektroniczna przypomina tryb zapytania o cenę, jest jednak znacznie atrakcyjniejsza dla wykonawców ze względu na możliwość dokonywania wielokrotnych postąpień.
PLUSY
Aukcja elektroniczna jest jedynym trybem postępowania, w którym istnieje możliwość złożenia kolejno wielu ofert przez jednego wykonawcę.
MINUSY
Warunki, w jakich odbywa się aukcja, nie pozwalają na wycofanie oferty.
W toku postępowania na zamawiającym spoczywa obowiązek bieżącego przekazywania wszystkim wykonawcom informacji o pozycji złożonych przez nich ofert, liczbie wykonawców, a także o cenach złożonych przez nich ofert. Zasadą jest, że do chwili zamknięcia aukcji elektronicznej nie ujawnia się informacji umożliwiających identyfikację wykonawców. Zamawiający zamyka aukcję:
• w terminie określonym w ogłoszeniu,
• jeżeli w ustalonym w ogłoszeniu okresie nie zostaną zgłoszone nowe postąpienia,
• po zakończeniu ostatniego, ustalonego w ogłoszeniu etapu.
Bezpośrednio po zamknięciu aukcji zamawiający podaje, pod ustalonym w ogłoszeniu o zamówieniu adresem internetowym, nazwę (firmę) oraz adres wykonawcy, którego ofertę wybrano.
EKSPERT RADZI
Protokół postępowania
Protokół jest obowiązkową formą dokumentowania postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, bez względu na jego tryb. Powinien on zawierać:
• opis przedmiotu zamówienia,
• informację o trybie udzielenia zamówienia,
• informację o wykonawcach,
• cenę i inne istotne elementy ofert,
• wskazanie wybranej oferty.
Załącznikami do protokołu są oferty, opinie biegłych, oświadczenia, informacja z zebrania, zawiadomienia, wnioski, inne dokumenty i informacje składane przez zamawiającego i wykonawców oraz umowa w sprawie zamówienia publicznego.
Protokół wraz z załącznikami jest jawny. Załączniki udostępnia się po wybraniu najkorzystniejszej oferty lub unieważnieniu postępowania, z tym że oferty są jawne od chwili ich otwarcia. Nie podlegają jednak ujawnieniu zawarte w protokole informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa. Warunkiem ochrony tych danych jest złożenie przez wykonawcę, nie później niż w terminie składania ofert, stosownego zastrzeżenia. Wykonawca nie może jednak zastrzec własnej nazwy (firmy), informacji dotyczących ceny, terminu wykonania zamówienia, okresu gwarancji oraz warunków płatności zawartych w ofercie.
Obowiązkiem zamawiającego jest przechowywanie protokołu wraz z załącznikami przez 4 lata od dnia zakończenia postępowania, w sposób gwarantujący jego nienaruszalność.
Szczegółowe wymogi co do informacji zawartych w protokole, wzór protokołu oraz sposób i formę jego udostępniania określa rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie protokołu postępowania o udzielenie zamówienia publicznego (Dz.U. nr 71, poz. 646).
Umowy dotyczące zamówień publicznych
Umowa to zgodne oświadczenie woli co najmniej dwóch stron wywołujące skutki prawne. Przepisy prawa cywilnego dają uczestnikom obrotu gospodarczego duże pole manewru w zakresie kształtowania treści umów i wyboru właściwej formy. Jednak przepisy dotyczące umów w zamówieniach publicznych znacznie zawężają autonomię woli stron. Stosownie do art. 94 ust. 1 prawa zamówień publicznych, zamawiający zawiera umowę w sprawie zamówienia publicznego w terminie nie krótszym niż 7 dni od dnia przekazania zawiadomienia o wyborze oferty, nie później jednak niż przed upływem terminu związania ofertą. Wynika z tego, że sam wybór oferty nie prowadzi do zawarcia umowy, a tylko do powstania obowiązku jej zawarcia.
Zakres świadczenia wykonawcy wynikający z umowy powinien być tożsamy ze złożoną przez niego ofertą, a przedmiot umowy powinien dokładnie odpowiadać przedmiotowi zamówienia określonemu w specyfikacji.
Umowa jest nieważna w części wykraczającej poza określenie przedmiotu zamówienia zawarte w specyfikacji istotnych warunków zamówienia.
Umowa powinna być zawarta w formie pisemnej pod rygorem nieważności, chyba że odrębne przepisy wymagają formy szczególnej. Forma pisemna sprzyja pewności obrotu i umożliwia kontrolę wykonywania umowy.
Umowy na czas oznaczony i nieoznaczony
Zwykle umowy w sprawach zamówień publicznych mają charakter terminowy, ponieważ umowy na czas nieoznaczony ograniczają konkurencję. Ustawa wprowadza jednak, co jest nowością w stosunku do starych przepisów, możliwość zawierania umów na czas nieoznaczony. Możliwość ta dotyczy tzw. monopoli naturalnych, czyli dostaw, które na danym rynku oferuje z reguły tylko jeden podmiot:
• wody za pomocą sieci wodno-kanalizacyjnej lub odprowadzania ścieków do takiej sieci,
• energii elektrycznej z sieci elektroenergetycznej,
• gazu z sieci gazowej,
• ciepła z sieci ciepłowniczej.
Przy zawarciu umowy, której przedmiotem są świadczenia okresowe lub ciągłe, na okres dłuższy niż 3 lata wymagane jest uzyskanie zgody Prezesa UZP. Zgoda powinna być udzielona jeszcze przed wszczęciem postępowania o udzielenie zamówienia. Zgody nie wymaga jednak zawarcie umów:
• kredytu i pożyczki,
• rachunku bankowego, jeżeli okres umowy nie przekracza 5 lat,
• ubezpieczenia, jeżeli okres umowy nie przekracza 5 lat,
• obsługi emisji papierów wartościowych na okres obsługi emisji,
• koncesji.
EKSPERT RADZI
Odsetki handlowe
Do umów w sprawie zamówień publicznych odnoszą się również przepisy ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (Dz.U. nr 139, poz. 1323 z późn. zm.; ost. zm. Dz.U. z 2004 r. nr 96, poz. 959). Odsetki handlowe należą się wykonawcy w następujących sytuacjach:
• jeżeli strony w umowie przewidziały termin zapłaty dłuższy niż 30 dni, wykonawca może żądać odsetek ustawowych, począwszy od 31 dnia po spełnieniu swojego świadczenia niepieniężnego i doręczeniu zamawiającemu faktury lub rachunku do dnia zapłaty, ale nie dłuższy niż do dnia wymagalności świadczenia pieniężnego,
• jeżeli termin zapłaty nie został określony w umowie, wykonawcy przysługują (bez wezwania) odsetki ustawowe, począwszy od 31 dnia po spełnieniu świadczenia niepieniężnego do dnia zapłaty, ale nie dłuższy niż do dnia wymagalności świadczenia pieniężnego; za dzień wymagalności uważa się dzień określony w pisemnym wezwaniu zamawiającego do zapłaty, w szczególności w doręczonej mu fakturze lub rachunku.
Jeżeli zamawiający nie dochował terminu płatności (określonego w umowie lub wezwaniu do zapłaty), wykonawcy przysługują wówczas, bez odrębnego wezwania, odsetki za zwłokę.
Zmiana umowy
Następstwem zasady, że treść umowy powinna być zgodna z ofertą i specyfikacją, jest generalny zakaz dokonywania w umowie zmian, które naruszałyby tę zgodność. Zasada ta doznaje jednak wyjątku – dopuszczalna jest zmiana umowy, jeżeli wynika ona z okoliczności, których nie można było przewidzieć w chwili zawarcia umowy lub zmiany te są korzystne dla zamawiającego.
• PRZYKŁAD
Strony zawarły umowę w sprawie zamówień publicznych, której przedmiotem były roboty polegające na zabudowie wyrwy powstałej na rzece w wyniku powodzi. Termin wykonania robót ustalono między 1 kwietnia a 30 czerwca 2004 r. W toku realizacji umowy nastąpił gwałtowny przybór wody spowodowany wiosennymi roztopami, który znacznie powiększył wyrwę. W związku z tym wykonawca sporządził aneks do umowy zmieniający wielkość, zakres oraz cenę robót będących przedmiotem umowy. Zamawiający nie zgodził się na powiększenie zakresu robót, powołując się na zakaz zmian w umowie. Sądy obydwu instancji oraz Sąd Najwyższy rozpoznający kasację przyznały rację wykonawcy. W wyroku z 28 czerwca 2000 r. (sygn. akt IV CKN 70/00, OSNC z 2001 r. nr 1, poz. 9) SN stwierdził, że eliminacja skutków działania żywiołu musiała od początku zawierać element ryzyka co do zakresu niezbędnych czynności i stopnia komplikacji, wywołanego zwiększonym przepływem wody. Tylko zabudowanie wyrwy w całości rokowało osiągnięcie zakładanego przez strony rezultatu i pożytku. (...) Ustawa dopuszcza, co pomija skarżący, wyjątek od tej zasady, stanowiąc, że umowa o zamówienie publiczne może być w toku wykonywania zmieniona, gdy zachodząca konieczność wprowadzenia zmian spowodowana została okolicznościami, których nie można było przewidzieć w chwili zawarcia umowy. Możliwość zmiany obejmuje wszystkie istotne postanowienia umowy.
W razie istotnej zmiany okoliczności powodującej, że wykonanie umowy nie leży w interesie publicznym (czego nie można było przewidzieć w chwili jej zawierania) ustawa daje zamawiającemu prawo do odstąpienia od umowy w ciągu 30 dni od dnia powzięcia wiadomości o tych okolicznościach. Wykonawca może wówczas żądać wynagrodzenia wyłącznie za już wykonaną część zamówienia.
MINUSY
W razie odstąpienia od umowy przez zamawiającego wykonawca może otrzymać wynagrodzenie tylko za wykonaną część zamówienia, choćby poniósł nakłady także na pozostałą część.
Nieważność umowy
Umowa w sprawie zamówienia publicznego jest nieważna, jeżeli:
• zamawiający nie dopełnił obowiązku przekazania ogłoszenia o zamówieniu Prezesowi UZP lub Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich,
• zamawiający udzielił zamówienia bez wymaganej decyzji administracyjnej, w szczególności zawarł umowę bez wymaganej zgody przed ostatecznym rozstrzygnięciem protestu,
• zamawiający zawarł umowę przed zakończeniem kontroli,
• zamawiający zawarł umowę przed upływem terminu do wszczęcia kontroli,
• zamawiający dokonał wyboru oferty z rażącym naruszeniem ustawy,
• w postępowaniu o udzielenie zamówienia doszło do naruszenia przepisów, co miało wpływ na wynik tego postępowania.
Prezes UZP może wystąpić do sądu o stwierdzenie nieważności:
• umowy zawartej z pominięciem obowiązku przekazania ogłoszenia o zamówieniu,
• części umowy wykraczającej poza określenie przedmiotu zamówienia zawarte w specyfikacji istotnych warunków zamówienia,
• zmian umowy dokonanych z naruszeniem ustawowych przesłanek.
Środki ochrony prawnej
Środkami ochrony prawnej są protest, odwołanie i skarga. Przysługują one wykonawcom i uczestnikom konkursu, a także innym osobom, jeżeli ich interes prawny w uzyskaniu zamówienia doznał lub może doznać uszczerbku w wyniku naruszenia przez zamawiającego przepisów ustawy. Uprawnienie do korzystania z wymienionych środków przysługuje również, ale tylko przed upływem terminu do składania ofert, organizacjom zrzeszającym wykonawców, wpisanym na listę organizacji uprawnionych do wnoszenia środków ochrony prawnej, prowadzoną przez Prezesa UZP i ogłaszaną w Biuletynie Zamówień Publicznych. Są to podmioty działające na podstawie przepisów o izbach gospodarczych, rzemiośle, samorządzie zawodowym niektórych przedsiębiorców, organizacjach pracodawców, a także o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów.
PLUSY
Z wymienionych środków można korzystać przy wszystkich zamówieniach publicznych, do których stosuje się przepisy ustawy, bez względu na wartość.
Protest
Protest jest formą kontroli i korygowania decyzji zamawiającego. Stanowi reakcję podmiotów uprawnionych na czynności podjęte przez zamawiającego w toku postępowania oraz na zaniechanie czynności, do których dokonania zamawiający był zobowiązany na podstawie ustawy.
ZAPAMIĘTAJ
Wniesienie protestu jest dopuszczalne tylko przed zawarciem umowy.
Należy pamiętać, że podstawą do złożenia protestu może być tylko działanie lub zaniechanie zamawiającego. Mówi o tym SN w uchwale z 17 lipca 2003 r. (sygn. akt III CZP 44/03, Biuletyn SN z 2003 r. nr 7, str. 7): Powzięcie przez uczestnika postępowania o zamówienie publiczne w drodze przetargu nieograniczonego wiadomości o uchybieniach skutkujących wykluczeniem z postępowania innego uczestnika lub odrzuceniem jego oferty nie stanowi podstawy do wniesienia protestu.
Protest wnosi się w ciągu 7 dni od dnia, w którym wykonawca powziął lub mógł powziąć wiadomość o okolicznościach stanowiących podstawę jego wniesienia. Wyjątkiem jest protest dotyczący postanowień specyfikacji istotnych warunków zamówienia – wnosi się go nie później niż 3 dni przed upływem terminu składania ofert.
Protest uważa się za wniesiony z chwilą, gdy doszedł on do zamawiającego w taki sposób, że mógł on zapoznać się z jego treścią. Nieistotna jest zatem data wyekspediowania protestu przez wykonawcę (np. data nadania w urzędzie pocztowym), lecz data jego otrzymania (a właściwie otrzymania jego treści) przez zamawiającego.
• PRZYKŁAD
4 maja 2004 r. wykonawca powziął wiadomość o naruszającym jego prawa działaniu zamawiającego. Termin do wniesienia protestu wynosi 7 dni, a zatem w tym przypadku mijał 11 maja. Wykonawca 8 maja przesłał protest zamawiającemu za pomocą poczty elektronicznej i uzyskał od niego pisemne potwierdzenie przyjęcia, a następnie 11 maja nadał oryginał pisma zawierającego protest w urzędzie pocztowym. Złożenie protestu będzie skuteczne, ponieważ oferent skorzystał z art. 27 ust. 2 ustawy, który mówi, że oświadczenia, wnioski, zawiadomienia oraz informacje przekazywane za pomocą teleksu, telefaksu lub drogą elektroniczną uważa się za złożone w terminie, jeżeli ich treść dotarła do adresata przed upływem terminu i została niezwłocznie potwierdzona pisemnie.
MINUSY
Termin do wniesienia protestu nie podlega przywróceniu, nawet jeśli jego przekroczenie nastąpiło z przyczyn niezależnych od zainteresowanego.
Wniesienie protestu rodzi skutki dla wszystkich uczestników postępowania:
• jeżeli złożono go po upływie terminu do składania ofert, bieg terminu związania ofertą ulega zawieszeniu do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia protestu; w związku z tym zamawiający informuje niezwłocznie wykonawców, którzy złożyli oferty, wzywając ich, pod rygorem wykluczenia z postępowania, do przedłużenia ważności wadium lub wniesienia nowego wadium na wydłużony okres,
• jeśli do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia protestu zamawiający nie może zawrzeć umowy; jednakże Prezes UZP (na wniosek zamawiającego) może wyrazić zgodę na zawarcie umowy przed ostatecznym rozstrzygnięciem, jeżeli ze względów społecznych lub gospodarczych zachodzi pilna potrzeba udzielenia zamówienia, której wcześniej nie można było przewidzieć, a nie wynikła ona z winy zamawiającego.
O wniesieniu protestu oraz jego treści i zarzutach zamawiający zawiadamia niezwłocznie wykonawców uczestniczących w postępowaniu. Wykonawcy, którzy przystąpią do protestu w ciągu 2 dni od dnia otrzymania zawiadomienia stają się uczestnikami postępowania protestacyjnego. Wykonawca, który nie przystąpił do protestu, nie może następnie wnieść protestu, powołując się na te same okoliczności.
Protest wniesiony po terminie, jak również wniesiony przez podmiot nieuprawniony podlega odrzuceniu. W pozostałych przypadkach zamawiający wydaje rozstrzygnięcie, w którym protest uwzględnia bądź go oddala. Zamawiający rozstrzyga protest nie później niż w ciągu 5 dni od dnia jego wniesienia. Brak rozstrzygnięcia protestu w tym terminie uznaje się za jego oddalenie. Rozstrzygnięcie protestu wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia odwołania zamawiający przekazuje podmiotowi, który wniósł protest, oraz wykonawcom, którzy przyłączyli się do protestu.
JAK TO SIĘ ROBI
Jak prawidłowo sporządzić protest?
Protest powinien mieć formę pisemną i być skierowany do zamawiającego. Ustawa wymienia niezbędne elementy treści protestu. Są nimi:
• wskazanie oprotestowanej czynności lub zaniechania zamawiającego,
• treść żądania,
• zwięzłe przytoczenie zarzutów oraz okoliczności faktycznych i prawnych uzasadniających wniesienie protestu.
Czynności protestacyjnej nie można domniemywać, toteż pismo zawierające protest powinno być jednoznacznie oznaczone.
Wzór protestu
){kind=link}
ZAPAMIĘTAJ
W przypadku uwzględnienia protestu zamawiający powtarza oprotestowaną czynność lub dokonuje czynności bezprawnie zaniechanej, uprzednio informując wszystkich wykonawców.
Odwołanie
Środek prawny w postaci odwołania przysługuje na oddalenie lub odrzucenie protestu. Warunkiem do skorzystania z odwołania jest uprzednie złożenie protestu.
Odwołanie rozpoznaje zespół trzech arbitrów wskazanych przez Prezesa UZP z listy, w drodze jawnego losowania komputerowego, z tym że przewodniczący zespołu arbitrów losowany jest spośród osób posiadających wykształcenie prawnicze.
PLUSY
Zespół arbitrów powoływany jest w drodze jawnego losowania komputerowego, a przewodniczący musi być prawnikiem. Ten nowy sposób kompletowania składu arbitrów gwarantuje obiektywizm i niezbędny stopień profesjonalizmu.
Zespół arbitrów rozpoznaje odwołanie w ciągu 15 dni od dnia jego wniesienia. W razie stwierdzenia, że nie zachodzą podstawy do odrzucenia odwołania, odbywa się rozprawa, w wyniku której zespół wydaje:
• wyrok – w razie oddalenia odwołania lub jego uwzględnienia,
• postanowienie – w pozostałych przypadkach.
Uwzględniając odwołanie, zespół arbitrów może nakazać dokonanie lub powtórzenie czynności zamawiającego albo ją unieważnić.
ZAPAMIĘTAJ
Zespół arbitrów może orzekać wyłącznie co do zarzutów, które były zawarte w proteście. Skutkiem postępowania odwoławczego nie może być nakaz zawarcia umowy.
Zespół arbitrów z urzędu sporządza uzasadnienie wyroku oraz postanowienia kończącego postępowanie odwoławcze, a następnie przewodniczący ogłasza orzeczenie. W sprawie zawiłej można odroczyć ogłoszenie wyroku albo postanowienia kończącego postępowanie odwoławcze na czas nie dłuższy niż 5 dni.
Skarga do sądu
Skarga do sądu okręgowego (właściwego dla siedziby albo miejsca zamieszkania zamawiającego) przysługuje na wyrok lub postanowienie kończące postępowanie odwoławcze, wydane przez zespół arbitrów. Skargę wnosi się za pośrednictwem Prezesa UZP w ciągu 7 dni od dnia doręczenia orzeczenia zespołu arbitrów, przesyłając jednocześnie jej odpis przeciwnikowi skargi. Skarga powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, przytoczenie zarzutów, zwięzłe ich uzasadnienie, wskazanie dowodów, a także wniosek o zmianę orzeczenia w całości lub w części.
Zarzutem może być każda wada zaskarżonego orzeczenia: obraza prawa materialnego, naruszenie procedury, błędne ustalenie stanu faktycznego, przesłanka do stwierdzenia nieważności postępowania. Oferentom ubiegającym się o udzielenie zamówień o najwyższej wartości przysługuje szczególne uprawnienie – mogą wnosić o uchylenie zakazu zawarcia umowy przed ostatecznym rozstrzygnięciem protestu. Wniosek taki sąd rozpoznaje niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu 7 dni od dnia jego złożenia.
Uchylenie zakazu może nastąpić tylko wówczas, gdy stan postępowania o udzielenie zamówienia pozwala na to, a zamawiający uprawdopodobni, że zaskarżone orzeczenie zespołu arbitrów w sposób rażący narusza przepisy o postępowaniu odwoławczym.
Postępowanie skargowe może zakończyć się:
• uwzględnieniem skargi – wówczas sąd zmienia zaskarżone orzeczenie i orzeka co do istoty sprawy,
• odrzuceniem skargi – jeżeli jest niedopuszczalna, obarczona brakami lub wniesiona po terminie,
• oddaleniem skargi – jeżeli jest ona bezzasadna.
Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności procesowej nie ze swojej winy, sąd na jej wniosek przywraca termin. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia.
PLUSY
Sąd rozpoznaje skargę niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu 3 miesięcy od dnia wpłynięcia skargi.
MINUSY
Od orzeczenia sądu wydanego na skutek skargi nie przysługuje kasacja.
JAK TO SIĘ ROBI
Jak prawidłowo sporządzić odwołanie?
Odwołanie wnosi się do Prezesa UZP w ciągu 5 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia protestu lub upływu terminu do rozstrzygnięcia protestu, jednocześnie informując zamawiającego o wniesieniu odwołania. W odróżnieniu od sposobu wnoszenia protestu, złożenie odwołania w placówce pocztowej operatora publicznego jest równoznaczne z wniesieniem go do Prezesa UZP.
Warunkiem prawidłowego wniesienia odwołania jest uiszczenie wpisu (dowód jego uiszczenia dołącza się do odwołania).
){kind=link}