Jak prowadzić działalność spółki z o.o.
Stan prawny na 7 sierpnia 2006 r.
Barbara Wróbel-Trzeciak
pgp@infor.pl
Spółka z o.o. jest najczęstszą formą, w jakiej obecnie funkcjonują w Polsce małe i średnie przedsiębiorstwa. Decyzja co do utworzenia spółki z o.o. zależy od tego, jaki rodzaj działalności chcemy prowadzić.
Założenie i prowadzenie spółki z o.o. wymaga już odpowiedniego kapitału. Konieczne jest zgromadzenie minimalnego kapitału w wysokości 50 000 zł. Wartość minimalna jednego udziału to 50 zł. Każdy ze wspólników musi wnieść wkład, który ma wartość majątkową, co oznacza, że nie może być w tej spółce wspólnikiem osoba, która oferuje jedynie własną pracę na rzecz spółki.
Natomiast samo prowadzenie spółki z o.o. wymaga pełnej rachunkowości, do czego z kolei konieczne jest zatrudnienie księgowego lub firmy świadczącej takie usługi. Należy zatem liczyć się z dodatkowymi obowiązkami i kosztami.
W stosunku do spółek z o.o. o wiele bardziej skomplikowana jest w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością sytuacja, jeśli wspólnicy chcą zakończyć jej działalność. Nie wystarczy bowiem samo rozwiązanie spółki umową i wykreślenie z rejestru przedsiębiorców. Przedtem należy przeprowadzić sformalizowane postępowanie likwidacyjne.
Oczywiście prowadzenie działalności gospodarczej w formie spółki z o.o. niesie za sobą również korzyści dla jej wspólników. Wspólnicy w tej spółce są całkowicie wolni od odpowiedzialności za jej zobowiązania. Ryzykują jedynie wniesionymi wkładami – gdyby działalność się nie powiodła, nie odzyskają całości wniesionych wkładów. Wobec swoich kontrahentów spółka sama odpowiada za zaciągnięte zobowiązania, a ewentualna egzekucja może być prowadzona tylko z majątku spółki, a nie z majątków własnych wspólników.
Założenie spółki z o.o.
Spółkę z o.o. mogą utworzyć osoby fizyczne, a także osoby prawne. Jedynym ograniczeniem jest zakaz tworzenia jednoosobowej spółki z o.o. przez inną jednoosobową spółkę z o.o.
Zgodnie z art. 163 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.; ost. zm. Dz.U. z 2006 r. nr 133, poz. 935), aby powstała spółka z o.o., przyszli wspólnicy, zwani założycielami, muszą zawrzeć umowę spółki oraz zgromadzić odpowiednie środki, jakie będą potrzebne do jej funkcjonowania, a następnie dokonać wpisu do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Dopiero z chwilą dokonania wpisu przez sąd spółka z o.o. zaczyna istnieć jako osoba prawna.
Jedną z pierwszych decyzji, jakie należy podjąć przed rozpoczęciem procesu rejestracji, powinno być określenie, czym będzie zajmować się tworzona spółka, bowiem niektóre rodzaje działalności gospodarczej wymagają uzyskania koncesji lub zezwolenia. Uzyskania koncesji wymaga: • poszukiwanie lub rozpoznawanie złóż kopalin, wydobywanie kopalin ze złóż, bezzbiornikowe magazynowanie substancji oraz składowanie odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych,
• wytwarzanie i obrót materiałami wybuchowymi, bronią i amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym,
• wytwarzanie, przetwarzanie, magazynowanie, przesyłanie, dystrybucja i obrót paliwami i energią,
• ochrona osób i mienia,
• przewóz lotniczy,
• rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych.
Obowiązkiem uzyskania zezwolenia objętych jest wiele dziedzin działalności gospodarczej. Są to m.in.:
• produkcja tablic rejestracyjnych,
• obrót środkami ochrony roślin,
• wyrób lub rozlew napojów spirytusowych i wyrobów winiarskich, hurtowy obrót napojami alkoholowymi, sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia na miejscu lub poza miejscem sprzedaży,
• prowadzenie działalności kantorowej,
• zakładanie i zarządzanie lotniskami,
• prowadzenie działalności maklerskiej, giełdy i rynku pozagiełdowego,
• świadczenie usług detektywistycznych,
• organizowanie imprez turystycznych,
• prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków, a także odzysku lub unieszkodliwiania odpadów.
Umowa spółki
Zawarcie umowy spółki z o.o. jest pierwszą czynnością mającą na celu powstanie tej spółki.
Umowa spółki z o.o. musi być zawarta w formie aktu notarialnego. Powinna ona określać:
• firmę i siedzibę spółki,
• przedmiot działalności spółki,
• wysokość kapitału zakładowego,
• czy wspólnik może mieć więcej niż jeden udział,
• liczbę i wartość nominalną udziałów objętych przez poszczególnych wspólników,
• czas trwania spółki, jeżeli jest oznaczony.
Nie jest konieczne, aby umowa spółki została zawarta przez wspólników działających osobiście lub ustawowych reprezentantów, np. członka zarządu i prokurenta, jeśli wspólnikiem ma być inna spółka kapitałowa. Umowę spółki może bowiem w imieniu i na rzecz wspólnika podpisać również odpowiednio umocowany pełnomocnik.
6 KROKÓW DO POWSTANIA SPÓŁKI Z O.O.
1. Zawarcie umowy spółki z o.o. w formie aktu notarialnego.
2. Powołanie członków zarządu spółki z o.o.
3. Powołanie członków rady nadzorczej spółki z o.o., jeżeli wymaga tego ustawa lub umowa spółki.
4. Powołanie członków komisji rewizyjnej spółki z o.o., jeżeli wymaga tego ustawa lub umowa spółki.
5. Wniesienie przez wszystkich wspól- ników wkładów na pokrycie całego kapita- łu zakładowego spółki z o.o., jeżeli udziały byłyby obejmowane przez wspólników za cenę wyższą od ich wartości, wówczas niezbędne jest także wniesienie nadwyżki.
6. Wpis spółki z o.o. w organizacji do rejestru przedsiębiorców w KRS.
Pełnomocnictwo do zawarcia umowy musi być sporządzone w formie aktu notarialnego. Forma ta jest zastrzeżona pod rygorem nieważności.
ZAPAMIĘTAJ
Spółka z o.o. może być założona przez jedną osobę w drodze aktu założycielskiego.
Notariusz za wykonane przez siebie czynności notarialne, w tym przede wszystkim za sporządzenie umowy spółki, pobiera wynagrodzenie zwane taksą notarialną. Wynagrodzenie to, zgodnie z art. 5 § 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 42, poz. 369 z późn. zm.; ost. zm. Dz.U. z 2005 r. nr 169, poz. 1417), określane jest na podstawie umowy ze stronami danej czynności. Ponadto notariusz może pobierać dodatkowe, zwiększone wynagrodzenie za dokonanie czynności notarialnych poza swoją kancelarią notarialną. Maksymalna stawka taksy notarialnej zależy od wartości przedmiotu czynności notarialnej. W przypadku zawarcia umowy spółki dla ustalenia wartości przedmiotu czynności notarialnej stosuje się zasady określające podstawę opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Ponieważ – zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 8 lit. a) ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 41, poz. 399 z późn. zm.; ost. zm. Dz.U. z 2005 r. nr 169, poz. 1418 – dalej PCC) – podstawę opodatkowania przy zawarciu umowy spółki stanowi wartość kapitału zakładowego, ta właśnie wartość będzie również podstawą do obliczenia wynagrodzenia należnego notariuszowi.
PRZYKŁAD
W przypadku zawarcia umowy spółki z o.o. o kapitale zakładowym 50 000 zł należność z tytułu taksy notarialnej wyniesie 710 zł + 1% od nadwyżki powyżej 30 000 zł, czyli 710 zł + 200 zł = 910 zł.
Ponadto od dokonanych przez notariusza czynności notarialnych należy uiścić VAT. Stawka podatku wynosi 22% i jest naliczana od pobranego przez notariusza wynagrodzenia.
Taksa notarialna wraz z VAT wyniesie: 910 zł + 22% = 1110,20 zł.
W umowie wspólnicy określają nazwę przedsiębiorstwa, czyli firmę. Każdy przedsiębiorca musi działać pod firmą, którą ujawnia się w KRS. Firma osoby prawnej, oprócz nazwy i dodatkowych określeń, powinna zawierać oznaczenie formy prawnej prowadzonej działalności, np. „Dom” Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Zmiana firmy wymaga ujawnienia w rejestrze. W przypadku przekształcenia osoby prawnej można zachować jej dotychczasową firmę z wyjątkiem określenia wskazującego formę prawną osoby prawnej, jeżeli uległa ona zmianie. To samo dotyczy przekształcenia spółki osobowej.
Firma nie może być zbyta. Przedsiębiorca może upoważnić innego przedsiębiorcę do korzystania ze swej firmy – jeśli nie wprowadza to w błąd.
W umowie spółki wspólnicy wskazują siedzibę, zakres prowadzonej działalności oraz wysokość kapitału zakładowego. Kapitał ten podzielony jest na udziały, które przypadają wspólnikom. W umowie należy zatem wskazać, na ile udziałów dzielony jest kapitał, a także ile i jakiej wartości udziały przypadają poszczególnym osobom. Minimalna wysokość jednego udziału wynosi 50 zł.
W umowie spółki muszą być także określone szczególne korzyści i obowiązki wspólników. Wynika to z art. 159 k.s.h. stanowiącego, że jeśli wspólnikowi mają być przyznane szczególne korzyści lub jeżeli na wspólników mają być nałożone, oprócz wniesienia wkładów na pokrycie udziałów, inne obowiązki wobec spółki, należy to pod rygorem bezskuteczności wobec spółki dokładnie określić w umowie spółki.
Umowa spółki zwykle zawiera także postanowienia dodatkowe – fakultatywne. Mogą one dotyczyć bardzo różnych kwestii, np.: podziału zysku, zasad powoływania zarządu, możliwości wyłączenia indywidualnej kontroli dłużników, obowiązku wnoszenia dopłat.
Założenie spółki z o.o. wiąże się z określonymi konsekwencjami podatkowymi. Zawarcie umowy spółki objęte jest zakresem przedmiotowym podatku od czynności cywilnoprawnych. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 9 PCC, stawka podatku od zawarcia umowy spółki wynosi 0,5%. Podstawą opodatkowania jest wartość kapitału zakładowego spółki. Zgodnie z ustawą, od podstawy opodatkowania należy odliczyć: • kwotę wynagrodzenia z VAT pobraną przez notariusza za sporządzenie umowy spółki, • opłatę sądową związaną z wpisem spółki do rejestru przedsiębiorców KRS, • opłatę za zamieszczenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym ogłoszenia o wpisie spółki do rejestru.
PRZYKŁAD
Jeśli wysokość kapitału zakładowego spółki z o.o. wynosi 50 000 zł, to ta suma jest podstawą opodatkowania, jednak odlicza się od niej:
– 1110,20 zł taksy notarialnej,
– 1000 zł opłaty sądowej,
– 500 zł opłaty za ogłoszenie w MSiG.
Łącznie od podstawy opodatkowania należy odliczyć kwotę 2610,20 zł. Różnica będzie wynosiła 47 389,80 zł, a podstawa opodatkowania zaokrąglona do pełnych złotych – 47 390 zł. Podatek od czynności cywilnoprawnych, obliczony według stawki 0,5% i zaokrąglony do pełnych dziesiątek groszy, wyniesie 237 zł. Płatnikiem tak obliczonego podatku będzie notariusz. Wybierając się do kancelarii w celu sporządzenia umowy spółki z o.o., trzeba więc pamiętać o konieczności uiszczenia również tych opłat.
ZAPAMIĘTAJ
Sporządzenie umowy spółki podlega taksie notarialnej. Od zawarcia umowy spółki trzeba zapłacić podatek od czynności cywilnoprawnych.
Z chwilą zawarcia umowy spółki z o.o. powstaje spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji. Spółka w organizacji jest reprezentowana przez zarząd albo pełnomocnika powołanego jednomyślną uchwałą wspólników. Spółka taka może we własnym imieniu nabywać prawa (w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe), zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana.
Firma spółki kapitałowej w organizacji powinna zawierać dodatkowe oznaczenie „w organizacji”.
Spółka z o.o. w organizacji z chwilą wpisu do rejestru staje się spółką z o.o. i uzyskuje osobowość prawną. Z tą chwilą staje się ona podmiotem praw i obowiązków spółki w organizacji. Za zobowiązania spółki kapitałowej w organizacji odpowiadają solidarnie spółka i osoby, które działały w jej imieniu.
Wspólnik spółki z o.o. w organizacji odpowiada solidarnie z wcześniej wymienionymi podmiotami za jej zobowiązania jedynie do wartości niewniesionego wkładu na pokrycie objętych udziałów.
W spółce jednoosobowej w organizacji jedyny wspólnik nie ma prawa reprezentowania spółki. Nie dotyczy to zgłoszenia spółki do sądu rejestrowego.
Powołanie członków organów spółki z o.o.
Przesłanką konieczną do powstania spółki z o.o. jest powołanie członków jej zarządu oraz – jeżeli wymaga tego ustawa lub umowa spółki – powołanie członków rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej. Kodeks spółek handlowych nie wskazuje precyzyjnie, w którym momencie istnienia spółki w organizacji należy dokonać tych czynności. W praktyce do powołania członków zarządu dochodzi najczęściej niezwłocznie po zawarciu umowy spółki, lecz zgodnie z art. 166 § 1 pkt 5–6 w związku z art. 169 k.s.h., powinno to nastąpić najpóźniej w ciągu 6 miesięcy od dnia zawarcia umowy. Powołanie członków zarządu następuje zwykle w drodze uchwały zgromadzenia wspólników spółki z o.o. w organizacji. Może ono jednak nastąpić również w innej formie, jeżeli przewiduje to umowa spółki, na przykład w drodze uchwały rady nadzorczej albo powołania członka zarządu przez określonego wspólnika.
Powołanie członków organów nadzoru (rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej) następuje zwykle w drodze uchwały zgromadzenia wspólników spółki z o.o. w organizacji.
Powołanie pierwszych członków zarządu oraz organów nadzoru spółki z o.o. w organizacji jest skuteczne już z chwilą dokonania tej czynności przez uprawniony podmiot. Późniejszy wpis tej informacji do rejestru przedsiębiorców w KRS ma jedynie charakter deklaratoryjny.
Niezależnie od sposobu powołania członków zarządu, celowe wydaje się wskazanie adresów tych osób w treści czynności prawnej skutkującej ich powołaniem. Zgodnie bowiem z k.s.h., informacja o adresach członków zarządu powinna znaleźć się we wniosku o wpis spółki do KRS.
Wniesienie wkładów na pokrycie kapitału zakładowego spółki z o.o.
Nadzór nad prawidłowym wypełnieniem obowiązku wniesienia wkładów na pokrycie całego kapitału zakładowego sp. z o.o. w organizacji pełnią wszyscy członkowie zarządu. Co więcej, są oni zobowiązani do złożenia oświadczenia potwierdzającego prawidłowość wykonania tego obowiązku przez wszystkich wspólników i dostarczenia tego oświadczenia sądowi rejestrowemu.
Kapitał zakładowy spółki powinien wynosić co najmniej 50 000 zł, a wartość nominalna udziału nie może być niższa niż 50 zł. Postanowienia umowy spółki decydują, czy wspólnik może mieć tylko jeden czy więcej udziałów. Jeżeli wspólnik może mieć więcej niż jeden udział, wówczas wszystkie udziały w kapitale zakładowym powinny być równe i niepodzielne.
Udziały mogą być obejmowane po cenie nominalnej bądź wyższej. Jeżeli udział jest obejmowany po cenie wyższej od wartości nominalnej, nadwyżkę przelewa się do kapitału zapasowego.
Jeżeli wkładem do spółki w celu pokrycia udziału ma być w całości albo w części wkład niepieniężny, umowa spółki powinna szczegółowo określać przedmiot tego wkładu oraz osobę wspólnika wnoszącego aport, jak również liczbę i wartość nominalną objętych w zamian udziałów. W przypadku gdy wartość wkładów niepieniężnych została znacznie zawyżona w stosunku do ich wartości zbywczej w dniu zawarcia umowy spółki, wspólnik, który wniósł taki wkład, oraz członkowie zarządu, którzy, wiedząc o tym, zgłosili spółkę do rejestru, obowiązani są solidarnie wyrównać spółce brakującą wartość.
ZAPAMIĘTAJ
Każdy ze wspólników musi wnieść wkład, który ma wartość majątkową, co oznacza, że nie może być w tej spółce wspólnikiem osoba, która oferuje jedynie własną pracę na rzecz spółki.
Zgłoszenie spółki z o.o. do sądu rejestrowego i innych instytucji
Zawiązanie spółki zgłasza do sądu rejestrowego właściwego ze względu na siedzibę spółki jej zarząd. Wniosek o wpis spółki do rejestru podpisują wszyscy członkowie zarządu.
Warto pamiętać, że sąd rejestrowy nie może odmówić wpisania spółki do rejestru z powodu drobnych uchybień, które nie naruszają interesu spółki oraz interesu publicznego, a nie mogą być usunięte bez poniesienia niewspółmiernie wysokich kosztów. Natomiast w przypadku stwierdzenia w zgłoszeniu braku usuwalnego sąd rejestrowy wyznaczy spółce w organizacji stosowny termin do jego usunięcia pod rygorem odmowy wpisu do rejestru.
Zgodnie z art. 166 § 1 k.s.h., wniosek o wpis od rejestru przedsiębiorców w KRS musi zawierać:
• firmę, siedzibę i adres spółki,
• przedmiot działalności spółki,
• oznaczenie wysokości kapitału zakładowego,
• określenie, czy wspólnik może mieć więcej niż jeden udział,
• nazwiska, imiona i adresy członków zarządu oraz sposób reprezentowania spółki,
• nazwiska i imiona członków rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej, jeżeli ustawa lub umowa spółki wymaga ustanowienia rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej,
• jeżeli wspólnicy wnoszą do spółki wkłady niepieniężne – zaznaczenie tej okoliczności,
• czas trwania spółki, jeżeli jest oznaczony,
• jeżeli umowa wskazuje pismo przeznaczone do ogłoszeń spółki – oznaczenie tego pisma.
Jednocześnie ze zgłoszeniem należy złożyć podpisaną przez wszystkich członków zarządu listę wspólników z podaniem nazwiska i imienia lub firmy (nazwy) oraz liczby i wartości nominalnej udziałów każdego z nich. Do zgłoszenia spółki oraz zmian składu osobowego zarządu dołączyć należy złożone wobec sądu albo poświadczone notarialnie wzory podpisów członków zarządu.
Warto pamiętać o przestrzeganiu terminów i procedury rejestracyjnej. Jeżeli bowiem zawiązanie spółki nie zostało zgłoszone do sądu rejestrowego w ciągu sześciu miesięcy od dnia zawarcia umowy spółki albo jeżeli postanowienie sądu odmawiające zarejestrowania stało się prawomocne, umowa spółki ulega rozwiązaniu. Oznacza to, że w przypadku gdyby wspólnicy jednak chcieli założyć spółkę, to poniesione dotychczas koszty w celu założenia spółki należy ponieść ponownie.
Po zarejestrowaniu spółki zarząd powinien, w ciągu dwóch tygodni, złożyć we właściwym urzędzie skarbowym poświadczony przez siebie odpis umowy spółki ze wskazaniem sądu, w którym spółka została zarejestrowana, oraz daty i numeru rejestracji.
ZAPAMIĘTAJ
Od wniosku o wpis pobiera się opłatę w wysokości 1000 zł.
CO NA TO PRAKTYKA?
Rejestracja w KRS
Jakie druki KRS ma złożyć przy rejestracji spółka z o.o.? Czy spółka z o.o. z siedzibą na terenie Polski, dwóch udziałowców – zagraniczna osoba fizyczna z 30% udziałem i obywatel Polski – osoba fizyczna z 70% udziałem – to przedsiębiorstwo zagraniczne w rozumieniu art. 36 pkt 11 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym? Zaznaczam, że spółka istnieje od 1996 r. i świadczy usługi niematerialne. Jeśli tak, to jakie formularze przy rejestracji powinna złożyć taka spółka?
Zgłoszenie spółki będzie odbywało się na podstawie ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o zasadach prowadzenia na terytorium Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne (t.j. Dz.U. z 1989 r. nr 27, poz. 148 z późn. zm.; ost. zm. Dz.U. z 2004 r. nr 173, poz. 1808). Do tych przedsiębiorstw zagranicznych przepisy zaliczają osoby prawne mające siedzibę za granicą, obywateli państw obcych, obywateli polskich mających stałe miejsce zamieszkania za granicą oraz utworzone przez te osoby spółki z siedzibą w Polsce z wyłącznym ich udziałem. Jeżeli więc obywatel Polski ma stałe miejsce zamieszkania za granicą, to przedmiotowa spółka nie będzie przedsiębiorstwem zagranicznym. Przy rejestracji spółki składa się wniosek o dokonanie rejestracji – na formularzu wniosku o rejestrację podmiotu w rejestrze przedsiębiorców – spółka z o.o., oznaczonym symbolem KRS-W3. Do powyższego formularza dołącza się załączniki:
• KRS-WK Organy podmiotu/wspólnicy uprawnieni do reprezentowania spółki,• KRS-WM Przedmiot działalności,
• umowę spółki,
• dokument o powołaniu członków organów spółki,
• listę wspólników,
• wzory podpisów,
• nazwiska, imiona i adresy członków zarządu oraz, zależnie od indywidualnych okoliczności:
• KRS-WA Oddziały, terenowe jednostki organizacyjne,
• KRS-WH Sposób powstania podmiotu,
• KRS-WL Prokurenci,
• KRS-ZN Sprawozdania finansowe i inne dokumenty,
• nazwisko, imię albo firma i siedziba oraz adres jedynego wspólnika.
CO NA TO PRAKTYKA?
Zgłaszanie zmian
Jakie zmiany należy zgłaszać do KRS w spółce z o.o.? Czy jakiekolwiek zmiany ustanowione przez radę nadzorczą należy również zgłaszać?
Do KRS należy zgłaszać zmiany dotyczące danych objętych wpisem w KRS.
Stanowi o tym art. 47 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 17, poz. 209 z późn. zm.; ost. zm. Dz.U. z 2005 r. nr 86, poz. 732), zgodnie z którym podmioty podlegające obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców są obowiązane zgłaszać informacje wymienione w art. 38–40 (czyli w dziale 1, 2 i 3 rejestru przedsiębiorców) i w art. 44 (czyli w dziale 6 rejestru przedsiębiorców) oraz ich zmiany, niezależnie od obowiązków wynikających z odrębnych przepisów, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jeżeli rozstrzygnięcie rady nadzorczej dotyczy zmiany tych danych, należy to zgłosić do KRS.
Wniosek o wpis do rejestru powinien być złożony nie później niż w terminie 7 dni od dnia zdarzenia uzasadniającego dokonanie wpisu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Aby nowo powstała spółka mogła rozpocząć działalność, trzeba dokonać pewnych czynności o charakterze administracyjnym. Od 1 stycznia 2004 r., w przypadku gdy wniosek złożony do KRS jest pierwszym wnioskiem o wpis do rejestru i zawiera on wniosek o wpis do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej oraz zgłoszenie identyfikacyjne do urzędu skarbowego, sąd rejestrowy przesyła taki wniosek z urzędu do urzędu statystycznego celem nadania wnioskodawcy numeru identyfikacyjnego REGON, a także do urzędu skarbowego, celem nadania numeru identyfikacji podatkowej wraz z postanowieniem o wpisie. Od 1 stycznia 2007 r. obowiązki sądu rejestrowego zostaną jeszcze rozszerzone, a mianowicie przedsiębiorca wraz z wnioskiem o wpis do rejestru będzie mógł złożyć zgłoszenie płatnika składek lub zgłoszenie do ubezpieczenia społecznego, które to zgłoszenie sąd prześle właściwemu organowi.
Przed udaniem się do urzędu skarbowego należy założyć rachunek bankowy, za pośrednictwem którego spółka będzie dokonywała rozliczeń finansowych z innymi przedsiębiorcami i instytucjami.
Obowiązek posiadania rachunku bankowego i dokonywania lub przyjmowania płatności za jego pośrednictwem nie dotyczy jednak wszystkich przedsiębiorców, lecz tych, którzy dokonują transakcji z innym przedsiębiorcą o wartości przekraczającej jednorazowo równowartość 3000 euro albo równowartość 1000 euro, gdy w miesiącu poprzednim suma transakcji przekroczyła równowartość 10 000 euro.
Zgłoszenie do GUS
Spółka musi zostać zgłoszona do rejestru podmiotów gospodarczych (REGON). Zgłoszenia dokonuje się na formularzu RG-1 „Wniosek o wpis do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej lub o zmianę cech objętych wpisem”. Wniosek o wpis do rejestru powinien zostać złożony w urzędzie statystycznym województwa, na terenie którego spółka ma siedzibę. Do wniosku należy dołączyć wypis z rejestru przedsiębiorców z KRS potwierdzający powstanie spółki. Wniosek o wpis powinien zostać złożony niezwłocznie po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców, najpóźniej w ciągu 14 dni, ponieważ w kontaktach gospodarczych i urzędowych przedsiębiorstwo zobowiązane jest posługiwać się nadanym numerem identyfikacyjnym REGON.
Wniosek o wpis do rejestru zawiera następujące informacje o podmiocie:
• nazwa (firma) spółki i adres jej siedziby,
• forma prawna i forma własności,
• wykonywana działalność, w tym rodzaj przeważającej działalności,
• data powstania spółki, czyli data wpisania do KRS, data rozpoczęcia działalności, nazwa organu rejestrowego, nazwa rejestru i nadany przez ten organ numer, liczba pracujących,
• informacje o jednostkach lokalnych, czyli zakładach, oddziałach, filiach położonych w miejscu zidentyfikowanym odrębnym adresem, pod którym lub z którego prowadzona jest działalność co najmniej przez jedną osobę pracującą.
Urzędy statystyczne wydają wpisanym podmiotom zaświadczenie o nadanym spółce i jej jednostkom numerze identyfikacyjnym REGON wraz z zakodowanymi cechami i opisem tych cech niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od daty otrzymania wniosku. Zaświadczenie może zostać odebrane osobiście lub wysłane pocztą. Dokonanie wpisu do rejestru REGON oraz wydanie zaświadczenia jest wolne od opłat.
Jeżeli wspólnicy lub zarząd spółki nie zdecydowali się na złożenie wniosku o wpis do rejestru REGON wraz z wnioskiem o wpis do rejestru przedsiębiorców KRS, to mają oni obowiązek, po uzyskaniu numeru identyfikacyjnego REGON, uzupełnić wpis do rejestru przedsiębiorców o nadany numer REGON. Złożenie wniosku stanowiącego uzupełnienie pierwszego wpisu nowego podmiotu do rejestru przedsiębiorców nie podlega opłacie sądowej ani ogłoszeniu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.
CO NA TO PRAKTYKA?
Brak PKD we wniosku
Czy spółka musi działać zgodnie ze zgłoszonym wpisem do KRS, czyli zakresem działalności? Czy dopuszczalne jest wyjście w swojej działalności poza ten zakres?
Przedmiot działalności spółki powinien być wskazany w KRS. Zamieszcza się go w dziale 3 rejestru przedsiębiorców, a określony powinien być według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD). Dane te są objęte domniemaniem prawdziwości wpisu. Oznacza to, że podmiot wpisany do rejestru ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną zgłoszeniem do rejestru nieprawdziwych danych, a także niezgłoszeniem danych podlegających obowiązkowi wpisu do rejestru w ustawowym terminie, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności. Jeżeli podmiot nie zgłasza do KRS dokonanych zmian, może zostać ukarany grzywną. Brak wskazania określonej działalności w rejestrze nie oznacza, że umowa zawarta przez tę spółkę jest nieważna.
Zgłoszenia podatkowe
Członkowie zarządu spółki dokonują jej zgłoszenia do ewidencji podatkowej w celu uzyskania przez spółkę numeru identyfikacji podatkowej (NIP). Zgłoszenia dokonuje się na formularzu NIP-2 „Zgłoszenie identyfikacyjne/zgłoszenie aktualizacyjne osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, będącej podatnikiem lub płatnikiem”. Do formularza NIP-2 należy dołączyć uwierzytelnione lub urzędowo poświadczone kopie:
a) odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego lub zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej wspólników spółki cywilnej,
b) umowy spółki lub statutu stowarzyszenia,
c) zaświadczenia o numerze REGON,
d) tytułu prawnego do siedziby firmy,
e) umowy rachunku bankowego (w przypadku jego posiadania).
Zgłoszenie wolne jest od opłat skarbowych i administracyjnych.
EKSPERT RADZI
Zgłoszenie NIP do rejestru przedsiębiorców
Czy do 31 maja 2006 r. należało zgłosić NIP do KRS? Jaka jest podstawa prawna tego obowiązku? Czy istnieją specjalne formularze do zgłaszania NIP i jaka jest opłata?
Do 31 maja 2006 r. podmioty wpisane do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym powinny były uzupełnić wpis o numer identyfikacji podatkowej (NIP). Obowiązek ten został nałożony przez art. 82 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. nr 173, poz. 1808). Po upływie tego terminu sąd rejestrowy wezwie obowiązanych do uzupełnienia, wyznaczając dodatkowy 7-dniowy termin, pod rygorem zastosowania grzywny.
Złożenie wniosku w przedmiocie wpisu NIP, stanowiącego uzupełnienie wpisu w rejestrze, nie podlega opłacie sądowej. Wpis dokonany w wyniku rozpoznania takiego wniosku nie podlega ogłoszeniu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.
Należy jednak pamiętać o tym, że dokumenty będące podstawą wpisu w KRS należy składać w oryginale lub poświadczonych urzędowo odpisach lub wyciągach, a zatem najwygodniej będzie przedstawić odpowiednie zaświadczenie z urzędu skarbowego.
Podatnicy VAT są zobowiązani złożyć naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenie rejestracyjne przed wykonaniem pierwszej czynności opodatkowanej tym podatkiem, co w praktyce oznacza pierwszą sprzedaż czy pierwsze wykonanie usługi.
Opodatkowaniu podlega też wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju i wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów. Jeśli przedsiębiorca zamierza rozpocząć wykonywanie tego rodzaju czynności, powinien zawiadomić o tym fakcie naczelnika urzędu skarbowego, składając zgłoszenie na formularzu VAT-R/UE. Podmioty, które złożyły takie zawiadomienie, są rejestrowane jako podatnicy VAT UE.
Należy zauważyć, iż nowo powołani podatnicy, jak również podatnicy, którzy prowadzą działalność gospodarczą krócej niż 12 miesięcy, a chcą prowadzić transakcje wewnątrzwspólnotowe, mają obowiązek składania kaucji gwarancyjnej w wysokości 250 000 zł. Bez złożenia kaucji podmiot może być zarejestrowany jako podatnik VAT UE, lecz znacznie wydłuża się termin zwrotu nadwyżki podatku (do 180 dni).
Zgłoszenie rejestracyjne VAT składa się naczelnikowi urzędu skarbowego właściwego ze względu na miejsce wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu. Jeżeli czynności podlegające opodatkowaniu są wykonywane na terenie objętym zakresem działania dwóch lub więcej urzędów skarbowych, właściwość miejscową dla osób prawnych ustala się ze względu na adres siedziby. Zgłoszenia dokonuje się na druku VAT-R „Zgłoszenie rejestracyjne w zakresie podatku od towarów i usług”.
Zgodnie z art. 14 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 29, poz. 257 z późn. zm.; ost. zm. Dz.U. z 2005 r. nr 160, poz. 1341), spółki z o.o. prowadzące działalność gospodarczą w zakresie wyrobów akcyzowych są zobowiązane przed dniem wykonania pierwszej czynności podlegającej opodatkowaniu złożyć zgłoszenie rejestracyjne właściwemu naczelnikowi urzędu celnego. Zgłoszenie powinno zawierać w szczególności dane identyfikacyjne podatnika, jego siedzibę, adres oraz określenie rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej.
Potwierdzenie przez urząd skarbowy dokonania zgłoszenia rejestracyjnego w podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym podlega obowiązkowi uiszczenia opłaty skarbowej w wysokości 152 zł.
Zgłoszenie do ZUS
Spółka z o.o. w organizacji jako płatnik składek na ubezpieczenie społeczne ma obowiązek rejestracji w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Obowiązek ten powinien być zrealizowany w ciągu 7 dni od daty zatrudnienia pierwszego pracownika lub powstania stosunku prawnego uzasadniającego objęcie ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi pierwszej osoby.
Zgłoszenie składane jest na druku ZUS ZPA „Zgłoszenie/zmiana danych płatnika składek – osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej”. Do zgłoszenia płatnik składek jest zobowiązany dołączyć kopie decyzji urzędu skarbowego o nadaniu NIP i zaświadczenie urzędu statystycznego o nadaniu aktualnego numeru REGON.
Obowiązek zgłoszenia do ubezpieczenia dotyczy także wspólników – osób fizycznych – jednoosobowej spółki z o.o. Zgłoszenie to może być dokonane na dwa sposoby. Pierwszy to zgłoszenie wspólnika jako płatnika składek oraz ubezpieczonego. Zgłoszenie następuje na druku ZUS ZFA „Zgłoszenie/zmiana danych płatnika – osoby fizycznej”. Drugi sposób to dokonanie zgłoszenia wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. przez spółkę. W takiej sytuacji rolę płatnika składek pełni sama spółka, natomiast wspólnik zgłaszany jest jedynie jako ubezpieczony na druku ZUS ZUA (zgłoszenie do ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego) bądź ZUS ZZA (zgłoszenie tylko do ubezpieczenia zdrowotnego).
Zgłoszenia do PIP i PIS
Zgodnie z art. 209 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.; ost. zm. Dz.U. z 2006 r. nr 103, poz. 935), pracodawca – rozpoczynając działalność – jest zobowiązany w terminie 30 dni od dnia rozpoczęcia tej działalności zawiadomić na piśmie właściwego inspektora pracy o miejscu, rodzaju i zakresie działalności. W siedzibach okręgowych inspektoratów pracy oraz na stronie internetowej Państwowej Inspekcji Pracy (www.pip.gov.pl) dostępne są karty zgłoszeń w celu uproszczenia wykonania tego obowiązku. Podobny obowiązek jak wobec PIP spoczywa na pracodawcy wobec Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
Spółka w Unii Europejskiej
Działalność gospodarcza przedsiębiorstw regulowana jest przez prawa poszczególnych państw członkowskich, Traktat Rzymski oraz dyrektywy Rady. Przepisy dotyczące swobody prowadzenia działalności gospodarczej na terenie UE umożliwiają jej prowadzenie we wszystkich krajach członkowskich. Podstawą prowadzenia przedsiębiorstwa we wspólnotach jest tzw. prawo wejścia i pobytu na terytorium państwa członkowskiego (Dyrektywa Rady nr 73/184).
Swoboda przepływu osób oraz działalności gospodarczej w UE obejmuje prawo dostępu do prowadzenia działalności gospodarczej, zarówno na zasadach samozatrudnienia, jak i zakładania i prowadzenia przedsiębiorstw, i nie dyskryminuje przedsiębiorcy ze względu na posiadane obywatelstwo. Obywatele UE nie mogą być pozbawieni następujących praw:
• do zawierania umów o dzieło, najmu, dzierżawy i innych umów,
• do składania ofert i uczestnictwa w zamówieniach publicznych,
• do uzyskiwania koncesji i zezwoleń,
• do nabywania, korzystania i dysponowania prawami oraz majątkiem ruchomym i nieruchomym.
Warunkiem prowadzenia działalności gospodarczej w krajach członkowskich UE jest zachowanie przepisów ustalonych w prawodawstwie kraju, w którym rejestrowana jest firma, i z zastrzeżeniem postanowień dotyczących kapitału (różnych dla poszczególnych państw).
W różnych krajach obowiązują odmienne procedury przy rejestracji firmy i wymagane są różne dokumenty, a także obowiązują różne systemy podatkowe i stawki podatku dochodowego, stawki podstawowe VAT (najniższe w Luksemburgu i Niemczech – 15%, najwyższe w Danii i Szwecji – 25%). Rolę doradców przy zakładaniu firm w krajach UE pełnią radcy handlowi ambasad i przedstawiciele zagranicznych izb gospodarczych. Przedsiębiorca powinien zapoznać się wcześniej z zagadnieniami prawa pracy kraju, w którym chce rozpocząć działalność gospodarczą.
Problemy związane z funkcjonowaniem spółki w praktyce
Przekształcenia spółek
W praktyce prowadzenia działalności gospodarczej często zdarza się, że przy wyborze formy jej prowadzenia popełniliśmy błąd albo chcemy zmienić tę formę z uwagi na zbyt duże ryzyko finansowe. Kodeks spółek handlowych daje nam możliwość przekształcania spółek osobowych w kapitałowe i odwrotnie. Aby przekształcić spółkę cywilną w sp. z o.o., musimy przejść następujące etapy:
1) przygotowanie określonych dokumentów oraz wyceny składników majątku, która podlega obowiązkowemu badaniu przez biegłego rewidenta,
2) powzięcie uchwały o przekształceniu spółki,
3) powołanie zarządu spółki z o.o. i ustanowienie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej, jeśli wymaga tego ustawa lub umowa spółki,
4) zawarcie umowy spółki z o.o.,
5) dokonanie w rejestrze przedsiębiorców wpisu spółki przekształconej i wykreślenia spółki przekształcanej.
Do przekształcenia spółki cywilnej w spółkę handlową (w tym w spółkę z o.o.) stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące przekształcenia spółki jawnej w inną spółkę handlową.
W celu przekształcenia należy przygotować następujące dokumenty:
• projekt uchwały w sprawie przekształcenia spółki,
• projekt umowy spółki z o.o.,
• wycenę składników majątku (aktywów i pasywów) spółki przekształcanej,
• sprawozdanie finansowe sporządzone dla celów przekształcenia na dzień określony w miesiącu poprzedzającym przedłożenie wspólnikom planu przekształcenia, przy zastosowaniu takich samych metod i w takim samym układzie, jak ostatnie roczne sprawozdanie finansowe.
Wycena składników majątku podlega obowiązkowemu badaniu przez biegłego rewidenta. Przekształcenie spółki wymaga uchwały powziętej przez wszystkich wspólników spółki cywilnej.
Uchwała o przekształceniu spółki powinna zawierać co najmniej:
• typ spółki, w jaki spółka zostaje przekształcona – w tym przypadku w spółkę z o.o.,
• wysokość kapitału zakładowego w przypadku przekształcenia w spółkę z o.o. (minimalna wysokość kapitału zakładowego wynosi 50 000 zł),
• wysokość kwoty przeznaczonej na wypłaty dla wspólników nieuczestniczących w spółce przekształconej, która nie może przekraczać 10% wartości bilansowej majątku spółki,
• zakres praw przyznanych osobiście wspólnikom uczestniczącym w spółce przekształconej, jeżeli przyznanie takich praw jest przewidziane,
• nazwiska i imiona członków zarządu spółki przekształconej,
• zgodę na brzmienie umowy spółki przekształconej.
Spółka wezwie wspólników, w sposób przewidziany dla ich zawiadamiania, do złożenia w terminie miesiąca od dnia powzięcia uchwały o przekształceniu spółki oświadczeń o uczestnictwie w spółce przekształconej. Nie dotyczy to wspólników, którzy złożyli takie oświadczenia w dniu powzięcia uchwały. Oświadczenia wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności.
Wspólnikowi, który nie złożył oświadczenia o uczestnictwie w spółce przekształconej (spółce z o.o.), przysługuje roszczenie o wypłatę kwoty odpowiadającej wartości jego wkładu w spółce przekształcanej (spółce cywilnej), zgodnie ze sprawozdaniem finansowym sporządzonym dla celów przekształcenia. Roszczenie to przedawnia się z upływem dwóch lat, licząc od dnia przekształcenia.
Spółka dokonuje wypłaty na rzecz wspólnika, który nie chce uczestniczyć w spółce z o.o., nie później niż w terminie sześciu miesięcy od dnia przekształcenia. Jeżeli roszczenie zostało zgłoszone po dniu przekształcenia, termin ten biegnie od dnia zgłoszenia roszczenia.
ZAPAMIĘTAJ
Do przekształcenia spółki stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące powstania spółki z o.o.
Ewentualne powództwo o uchylenie uchwały albo stwierdzenie jej nieważności należy wnieść w terminie miesiąca od dnia otrzymania wiadomości o uchwale, nie później jednak niż w terminie trzech miesięcy od dnia powzięcia uchwały.
Wniosek o wpis przekształcenia do rejestru wnoszą wszyscy członkowie zarządu przyszłej spółki z o.o. Ogłoszenie o przekształceniu spółki jest dokonywane na wniosek tegoż zarządu.
Spółka przekształcana staje się spółką przekształconą z chwilą wpisu spółki przekształconej do rejestru (dzień przekształcenia). Jednocześnie sąd rejestrowy z urzędu wykreśla z rejestru spółkę przekształcaną – cywilną.
Z chwilą wpisu do rejestru spółka cywilna staje się spółką z o.o. Przysługują jej wszystkie prawa i obowiązki stanowiące dotychczas majątek wspólny wspólników spółki cywilnej.
Spółka przekształcona pozostaje podmiotem w szczególności zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały przyznane spółce przed jej przekształceniem, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji albo ulgi stanowi inaczej. Wspólnicy spółki przekształcanej uczestniczący w przekształceniu stają się z dniem przekształcenia wspólnikami spółki przekształconej.
Jeśli zmiana brzmienia firmy dokonywana w związku z przekształceniem nie polega tylko na zmianie dodatkowego oznaczenia wskazującego na charakter spółki, spółka przekształcona ma obowiązek podawania w nawiasie dawnej firmy obok nowej firmy z dodaniem wyrazu „dawniej”, przez co najmniej rok od dnia przekształcenia.
ZAPAMIĘTAJ
Nie ma możliwości przekształcenia spółki, która jest w likwidacji i rozpoczęła podział majątku, ani spółki w upadłości.
Wspólnicy przekształcanej spółki osobowej odpowiadają na dotychczasowych zasadach solidarnie ze spółką przekształconą za zobowiązania spółki powstałe przed dniem przekształcenia przez okres trzech lat, licząc od tego dnia.
CO NA TO PRAKTYKA?
Czy istnieje możliwość przekształcenia spółki z o.o. w spółkę jawną
Zgodnie z art. 551 k.s.h., możliwe jest przekształcenie spółki kapitałowej w spółkę osobową. W związku z tym spółka z o.o. (spółka przekształcana) może być przekształcona między innymi w spółkę jawną (spółkę przekształconą). Spółką przekształconą może być bowiem każda spółka handlowa. Nie jest jednak możliwe przekształcenie spółki z o.o. w likwidacji, która rozpoczęła podział majątku, ani spółki w upadłości. Tryb przekształcania spółek, a także szczególne regulacje dotyczące przekształcenia spółki kapitałowej w spółkę osobową określają przepisy kodeksu spółek handlowych.
PRZYKŁAD
Jestem wraz z moim wspólnikiem właścicielem spółki jawnej. W jaki sposób możemy przekształcić naszą spółkę w spółkę z o.o.? Jak kosztowne to będzie i od czego jest uzależnione?
Jeżeli obaj wspólnicy prowadzili sprawy spółki (żaden nie był wyłączony), to do przekształcenia nie jest wymagane sporządzanie planu przekształcenia i odpadają też w tym zakresie koszty biegłego rewidenta, który bada ten plan. Konieczne jest jednak poddanie aktywów i pasywów spółki badaniu biegłego rewidenta. Oprócz tego wspólnicy muszą sporządzić:
• projekt uchwały w sprawie przekształcenia spółki,
• projekt umowy albo statut spółki przekształconej,
• wycenę składników majątku spółki przekształcanej,
• sprawozdanie finansowe sporządzone dla celów przekształcenia przy zastosowaniu tych samych metod i w takim samym układzie jak ostatnie roczne sprawozdanie finansowe.
Następnie wspólnicy muszą:
• podjąć uchwałę o przekształceniu spółki,
• powołać zarząd spółki,
• zawrzeć (podpisać) umowę spółki,
• dokonać w rejestrze wpisu spółki przekształconej i wykreślenia spółki przekształcanej.
Z przekształceniem wiążą się koszty biegłego rewidenta, koszty taksy notarialnej (umowa spółki z o.o. musi być zawarta w formie aktu notarialnego) oraz koszty wpisów (1000 zł za wpis sp. z o.o. i 300 zł za wykreślenie sp. jawnej) i ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym (500 zł za sp. z o.o. i 250 zł za sp. jawną).
CO NA TO PRAKTYKA?
Zmiana jednoosobowej działalności na spółkę
Prowadzę działalność gospodarczą jednoosobowo. Chciałbym teraz zainwestować i kupić część innego przedsiębiorstwa, ale chcę to zrobić już na nową spółkę z o.o. Ponieważ moja inwestycja wiąże się z zaciągnięciem kredytów, możliwość przekształcenia mojej działalności w jednoosobową spółkę z o.o. pozwoliłaby mi (przynajmniej dla banków i kontrahentów) na uzyskanie ciągłości. Czy można przekształcić prowadzoną przeze mnie działalność gospodarczą w jednoosobową spółkę z o.o.?
Według przepisów kodeksu spółek handlowych, przekształcona w inną spółkę handlową może być: spółka jawna, spółka partnerska, spółka komandytowa, spółka komandytowo-akcyjna, spółka z o.o., spółka akcyjna. Przepisy dotyczące przekształceń dotyczą spółek, natomiast w opisanej sytuacji mamy do czynienia z jednoosobową działalnością. Oczywiście, takie działanie również możemy nazwać przekształceniem, lecz nie będzie to samo przekształcenie, o jakim mowa w kodeksie spółek handlowych. Aby „przekształcić” działalność jednoosobową w spółkę z o.o., należy założyć spółkę z o.o.
Obecny przedsiębiorca, a przyszły wspólnik spółki kapitałowej wnosi jako niepieniężny wkład do spółki (aport) swoje przedsiębiorstwo. Wkładem do tej spółki może być oprócz tego zorganizowana część przedsiębiorstwa, która ma zostać nabyta.
Prowadzenie spraw spółki
Zarząd
Zarząd prowadzi sprawy spółki i ją reprezentuje. Składa się on z jednego albo większej liczby członków. Do zarządu mogą być powołane zarówno osoby spośród wspólników, jak i spoza ich grona. Jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej, członek zarządu jest powoływany i odwoływany uchwałą wspólników.
Prawo członka zarządu do prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania dotyczy wszystkich czynności sądowych i pozasądowych spółki. Prawa członka zarządu do reprezentowania spółki nie można ograniczyć ze skutkiem prawnym wobec osób trzecich. Jeżeli zarząd jest wieloosobowy, sposób reprezentowania określa umowa spółki. Jeżeli umowa spółki nie zawiera żadnych postanowień w tym przedmiocie, do składania oświadczeń w imieniu spółki wymagane jest współdziałanie dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem. Oświadczenia składane spółce oraz doręczenia pism spółce mogą być dokonywane wobec jednego członka zarządu lub prokurenta.
Kodeksowa zasada: każdy członek zarządu ma prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki – oznacza, że może prowadzić bez uprzedniej uchwały zarządu sprawy nieprzekraczające zakresu zwykłych czynności spółki. Umowa spółki może przewidywać, że w przypadku równości głosów decyduje głos prezesa zarządu, jak również przyznawać mu określone uprawnienia w zakresie kierowania pracami zarządu.
W przypadku sprzeczności interesów spółki z interesami członka zarządu, jego współmałżonka, krewnych i powinowatych do drugiego stopnia oraz osób, z którymi jest powiązany osobiście, członek zarządu powinien wstrzymać się od udziału w rozstrzyganiu takich spraw i może żądać zaznaczenia tego w protokole.
Co do zasady, mandat członka zarządu wygasa z dniem odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za pierwszy pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu (ale umowa spółki może zawierać inne postanowienia w tej kwestii). W przypadku powołania członka zarządu na okres dłuższy niż rok, mandat członka zarządu wygasa z dniem odbycia zgromadzenia wspólników, zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za ostatni pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu (chyba że umowa spółki stanowi inaczej).
Członek zarządu może być w każdym czasie odwołany uchwałą wspólników. Nie pozbawia go to roszczeń ze stosunku pracy lub innego stosunku prawnego dotyczącego pełnienia funkcji członka zarządu. Umowa spółki może jednak zawierać inne postanowienia, w szczególności ograniczać prawo odwołania członka zarządu do ważnych powodów. Odwołany członek zarządu jest uprawniony i obowiązany do złożenia wyjaśnień w toku przygotowania sprawozdania zarządu z działalności spółki i sprawozdania finansowego, obejmujących okres pełnienia przez niego funkcji, oraz do udziału w zgromadzeniu wspólników zatwierdzającym sprawozdania (chyba że akt odwołania stanowi inaczej).
ZAPAMIĘTAJ
W umowie między spółką a członkiem zarządu oraz w sporze z nim spółkę reprezentuje rada nadzorcza lub pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników.
Kontrola działań spółki przez wspólników
Prawo kontroli służy każdemu wspólnikowi. W tym celu wspólnik lub wspólnik z upoważnioną przez siebie osobą może w każdym czasie przeglądać księgi i dokumenty spółki, sporządzać bilans dla swego użytku lub żądać wyjaśnień od zarządu. Zarząd może odmówić wspólnikowi wyjaśnień oraz udostępnienia do wglądu ksiąg i dokumentów spółki, jeżeli istnieje uzasadniona obawa, że wspólnik wykorzysta je w celach sprzecznych z interesem spółki i przez to wyrządzi spółce znaczną szkodę. W takiej sytuacji wspólnik może żądać rozstrzygnięcia sprawy uchwałą wspólników.
Wspólnik, któremu odmówiono wyjaśnień lub wglądu do dokumentów bądź ksiąg spółki, może złożyć wniosek do sądu rejestrowego o zobowiązanie zarządu do udzielenia wyjaśnień lub udostępnienia do wglądu dokumentów bądź ksiąg spółki.
Umowa spółki może ustanowić radę nadzorczą lub komisję rewizyjną albo oba te organy. W spółkach, w których kapitał zakładowy przewyższa kwotę 500 000 zł, a wspólników jest więcej niż dwudziestu pięciu, powinna być ustanowiona rada nadzorcza lub komisja rewizyjna.
W przypadku ustanowienia rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej umowa spółki może wyłączyć albo ograniczyć indywidualną kontrolę wspólników. Członkiem rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej nie mogą być: członek zarządu, prokurent, likwidator, kierownik oddziału lub zakładu oraz zatrudniony w spółce główny księgowy, radca prawny lub adwokat. Ograniczenie to dotyczy także innych osób, które podlegają bezpośrednio członkowi zarządu albo likwidatorowi.
Rada nadzorcza
Rada nadzorcza składa się co najmniej z trzech członków powoływanych i odwoływanych uchwałą wspólników. Umowa spółki może jednak przewidywać inny sposób powoływania lub odwoływania członków rady nadzorczej. Co do zasady, członków rady nadzorczej powołuje się na rok. Umowa spółki może jednak przewidywać inny okres kadencji rady nadzorczej. Poza tym uchwałą wspólników członkowie rady nadzorczej mogą być odwołani w każdym czasie.
Rada nadzorcza sprawuje stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. Do obowiązków rady nadzorczej należy w szczególności:
• ocena sprawozdań w zakresie ich zgodności z księgami i dokumentami, jak i ze stanem faktycznym,
• ocena wniosków zarządu dotyczących podziału zysku albo pokrycia straty,
• składanie zgromadzeniu wspólników corocznego pisemnego sprawozdania z wyników tej oceny.
Nie ma ona jednak prawa wydawania zarządowi wiążących poleceń dotyczących prowadzenia spraw spółki. W celu wykonania swoich obowiązków rada nadzorcza może badać wszystkie dokumenty spółki, żądać od zarządu i pracowników sprawozdań i wyjaśnień oraz dokonywać rewizji stanu majątku spółki. Umowa spółki może rozszerzyć uprawnienia rady nadzorczej, a w szczególności stanowić, że zarząd jest obowiązany uzyskać zgodę rady nadzorczej przed dokonaniem oznaczonych w umowie spółki czynności oraz przekazać radzie nadzorczej prawo zawieszania w czynnościach, z ważnych powodów, poszczególnych lub wszystkich członków zarządu.
Komisja rewizyjna
Komisja rewizyjna składa się co najmniej z trzech członków, powoływanych i odwoływanych według tych samych zasad co członkowie rady nadzorczej. Do obowiązków komisji rewizyjnej należy ocena sprawozdań finansowych i wniosków zarządu dotyczących podziału zysku lub pokrycia straty, a także składanie zgromadzeniu wspólników corocznego pisemnego sprawozdania z wyników tej oceny. W spółce niemającej rady nadzorczej umowa spółki może rozszerzyć obowiązki komisji rewizyjnej.
Zgromadzenie wspólników
Zasadą jest, że uchwały wspólników są podejmowane na zgromadzeniu wspólników. Jednak w pewnych przypadkach uchwały mogą być powzięte bez odbycia zgromadzenia wspólników. Dotyczy to sytuacji, gdy wszyscy wspólnicy wyrażą na piśmie zgodę na postanowienie, które ma być powzięte, albo na głosowanie pisemne. Uchwały wspólników wymagają m.in. następujące sprawy:
• rozpatrzenie i zatwierdzenie sprawozdania zarządu z działalności spółki, sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy oraz udzielenie absolutorium członkom organów spółki z wykonania przez nich obowiązków,
• postanowienie dotyczące roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przy zawiązaniu spółki lub sprawowaniu zarządu albo nadzoru,
• zbycie i wydzierżawienie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części oraz ustanowienie na nich ograniczonego prawa rzeczowego,
• nabycie i zbycie nieruchomości, użytkowania wieczystego lub udziału w nieruchomości, jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej.
ZAPAMIĘTAJ
Rozporządzenie prawem lub zaciągnięcie zobowiązania do świadczenia o wartości dwukrotnie przewyższającej wysokość kapitału zakładowego wymaga uchwały wspólników.
Umowa o nabycie dla spółki nieruchomości albo udziału w nieruchomości lub środków trwałych za cenę przewyższającą jedną czwartą kapitału zakładowego, nie niższą jednak niż 50 000 zł, zawarta przed upływem dwóch lat od dnia zarejestrowania spółki, wymaga uchwały wspólników. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy umowa ta była przewidziana w umowie spółki.
Zwyczajne zgromadzenie wspólników powinno odbyć się w terminie sześciu miesięcy po upływie każdego roku obrotowego. Przedmiotem jego obrad powinno być:
• rozpatrzenie i zatwierdzenie sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy,
• powzięcie uchwały o podziale zysku albo pokryciu straty, jeżeli sprawy te nie zostały wyłączone spod kompetencji zgromadzenia wspólników,
• udzielenie członkom organów spółki absolutorium z wykonania przez nich obowiązków.
CO NA TO PRAKTYKA?
Kiedy można zaskarżyć uchwałę zgromadzenia wspólników
W toku funkcjonowania spółki z o.o. dopuszczalne jest kwestionowanie uchwał podjętych przez wspólników poprzez ich zaskarżanie w drodze wytoczonego przeciwko spółce powództwa o uchylenie uchwały.
Możliwość ta występuje w sytuacjach, gdy organ podjął uchwałę:
• sprzeczną z ustawą,
• sprzeczną ze statutem (umową spółki) bądź z dobrymi obyczajami,
• godzącą w interesy spółki lub mającą na celu pokrzywdzenie wspólnika.
Uchwały zgromadzenia wspólników sprzeczne z ustawą są nieważne z mocy prawa. Jednakże nieważność ta nie jest nieważnością bezwzględną. Choć sąd w wyroku deklaratoryjnym stwierdzi nieważność takiej uchwały, katalog osób upoważnionych do wniesienia takiego powództwa jest ograniczony, a wniesienie tego powództwa ograniczone jest określonym ustawowo terminem.
Natomiast uchwały sprzeczne z umową spółki bądź z dobrymi obyczajami i godzące w interesy spółki lub mające na celu pokrzywdzenie wspólnika mogą być uznane za nieważne w konstytutywnym orzeczeniu sądowym.
Uchwały można powziąć pomimo braku formalnego zwołania zgromadzenia wspólników, jeżeli cały kapitał zakładowy jest reprezentowany, a nikt z obecnych nie zgłosił sprzeciwu dotyczącego odbycia zgromadzenia lub wniesienia poszczególnych spraw do porządku obrad. Jeżeli ustawa lub umowa spółki nie zawierają ograniczeń, wspólnicy mogą uczestniczyć w zgromadzeniu wspólników oraz wykonywać prawo głosu przez pełnomocników. Pełnomocnictwo takie powinno być udzielone na piśmie pod rygorem nieważności i dołączone do księgi protokołów.
CO NA TO PRAKTYKA?
Kto może zaskarżyć uchwałę
Podmiotami uprawnionymi do wytoczenia powództwa o uchylenie uchwały wspólników są:
• zarząd, rada nadzorcza oraz poszczególni ich członkowie,
• wspólnik, który głosował przeciwko uchwale, a po jej powzięciu zażądał zaprotokołowania sprzeciwu,
• wspólnik bezzasadnie niedopuszczony do udziału w zgromadzeniu wspólników,
• wspólnik, który nie był obecny na zgromadzeniu wspólników, jednak jedynie w przypadku wadliwego zwołania zgromadzenia wspólników lub też powzięcia uchwały w sprawie nieobjętej porządkiem obrad,
• komisja rewizyjna oraz poszczególni jej członkowie,
• w przypadku pisemnego głosowania – wspólnik, którego pominięto przy głosowaniu lub który nie zgodził się na głosowanie pisemne, albo też który głosował przeciwko uchwale i po otrzymaniu wiadomości o uchwale w terminie dwóch tygodni zgłosił sprzeciw.
Analogicznie wygląda zakres podmiotów uprawnionych do wytoczenia przeciwko spółce powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą.
CO NA TO PRAKTYKA?
Jak wygląda postępowanie o uchylenie uchwały
Pozew o uchylenie uchwały wspólników należy wnieść w terminie miesiąca od dnia otrzymania wiadomości o uchwale, nie później jednak niż w terminie sześciu miesięcy od dnia powzięcia uchwały.
Pozew o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników powinien być wniesiony w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym uprawniony powziął wiadomość o uchwale, nie później jednak niż z upływem trzech lat od dnia powzięcia uchwały.
Pozew wnosi się do sądu gospodarczego. Wartość przedmiotu sporu oznacza się według wartości interesu powoda. Najczęściej będzie to różnica między wartością, jaką można osiągnąć wskutek unieważnienia uchwały, a wartością, jaką przedstawia przedmiot sporu w razie pozostawienia uchwały w mocy obowiązującej.
Pozwanym w przedmiotowym postępowaniu jest sama spółka, którą zgodnie z ogólnymi regułami reprezentuje zarząd, chyba że wspólnicy ustanowili specjalnego pełnomocnika.
Wyłączenie wspólnika
Instytucja wyłączenia wspólnika uregulowana została w art. 266 i następnych k.s.h. Do wyłączenia wspólnika może dojść z ważnych przyczyn dotyczących danego wspólnika. Wyłączenie wspólnika może nastąpić po wniesieniu powództwa przez pozostałych wspólników. Sąd może orzec wyłączenie wspólnika ze spółki na żądanie wszystkich pozostałych wspólników, jeżeli udziały wspólników żądających wyłączenia stanowią więcej niż połowę kapitału zakładowego (art. 266 § 1 k.s.h.). Kodeks przewiduje także, że umowa spółki może przyznać prawo do wystąpienia z powództwem o wyłączenie wspólnika także mniejszej liczbie wspólników, jeżeli ich udziały stanowią więcej niż połowę kapitału zakładowego. W takim przypadku pozwanymi powinni być wszyscy pozostali wspólnicy (art. 266 § 2 k.s.h.). Udziały wspólnika wyłączonego muszą być przejęte przez wspólników lub osoby trzecie. Cenę przejęcia ustala sąd na podstawie rzeczywistej wartości w dniu doręczenia pozwu. Sąd, orzekając o wyłączeniu, wyznacza także termin, w ciągu którego wyłączonemu wspólnikowi ma być zapłacona cena przejęcia wraz z odsetkami, licząc od dnia doręczenia pozwu. Przyczyny uzasadniające wystąpienie z powództwem i w konsekwencji wyłączenie wspólnika ze spółki muszą być „ważne”. Orzecznictwo i nauka prawa od lat czynią starania o doprecyzowanie tego określenia. Zgodnie z przyjętym w judykaturze i doktrynie poglądem, niemożność bezkonfliktowego współdziałania ze wspólnikiem, będąca następstwem relacji interpersonalnych wewnątrz spółki z o.o., może stanowić ważną przyczynę wyłączenia go ze spółki na podstawie art. 266 § 1 k.s.h. (tak np. wyrok Sądu Najwyższego z 19 marca 1997 r., sygn. akt II CKN 31/97, OSNC 1997/8/116).
Zmiana umowy spółki
Dopuszczalny jest także mniej „drastyczny” sposób uniknięcia paraliżu spółki. Wystarczy tylko zmienić umowę spółki. Zmiany umowy spółki należy jednak dokonać w formie uchwały zgromadzenia wspólników, powziętej zgodnie z zasadami przewidzianymi w umowie spółki. W analizowanej sytuacji konieczne będzie „skłonienie” wspólnika, który np. notorycznie nie uczestniczy w zgromadzeniach wspólników paraliżując tym samym działanie spółki, aby tym razem jednak wziął udział w zgromadzeniu. Należy jednak zauważyć, że przewidziana w umowie spółki zasada podejmowania ważnych uchwał tylko przy udziale 100% kapitału zakładowego stanowi uprawnienie udziałowe każdego ze wspólników. W związku z tym, jak to już podnoszono wcześniej, zmiana umowy spółki uszczuplająca prawa udziałowe wspólników (a tak będzie w przypadku odmiennego uregulowania kworum w zmienionej umowie spółki) wymaga zgody wspólników, których uszczuplenie to dotyczy (art. 246 § 3 k.s.h.). W tym przypadku zmiana umowy spółki wymagać więc będzie zgody wszystkich wspólników.
ZAPAMIĘTAJ
Istnieje możliwość sądowego wyłączenia wspólnika ze spółki, ale tylko z ważnych przyczyn.
Odpowiedzialność członków zarządu
Wspólnicy zakładający spółkę z o.o. bardzo często, chcąc mieć decydujący wpływ na jej działalność, zostają członkami zarządu. Z jednej strony jest to działanie racjonalne – zwłaszcza w przypadku wspólników większościowych. Z drugiej jednak strony wspólnicy, zostając członkami zarządu, mogą – w pewnych przypadkach – narazić się na odpowiedzialność za zobowiązania spółki (zarówno podatkowe, jak i cywilnoprawne). Zgodnie z art. 293 § 1 k.s.h., członek zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej oraz likwidator odpowiada wobec spółki za szkodę wyrządzoną działaniem lub zaniechaniem sprzecznym z prawem lub postanowieniami umowy spółki, chyba że nie ponosi winy. Poszczególne osoby odpowiadają solidarnie za wyrządzoną szkodę. Przepisy podkreślają przy tym, że członek zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej oraz likwidator powinien przy wykonywaniu swoich obowiązków dołożyć staranności wynikającej z zawodowego charakteru swojej działalności.
Dla członków zarządu szczególne znaczenie ma art. 299 § 1 k.s.h., w myśl którego, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. Nie jest to jednak odpowiedzialność bezwzględna. Członek zarządu (§ 2) może się od niej uwolnić, jeżeli wykaże, że:
• we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo
• niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, albo
• pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcia postępowania układowego wierzyciel nie poniósł szkody.
Jak wynika z k.s.h., odpowiedzialność członków zarządu jest odpowiedzialnością posiłkową. Wierzyciel powinien wcześniej udowodnić, że egzekucja wobec spółki jest bezskuteczna. Jeśli jednak przedstawi takie dowody, to ciężar dowodu zostaje przesunięty na członków zarządu. Jeśli chcą oni zwolnić się od odpowiedzialności, muszą udowodnić jedną z trzech wcześniej wymienionych przesłanek.
Członkowie zarządu mogą odpowiadać nie tylko za zobowiązania cywilnoprawne. Artykuł 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.; ost. zm. Dz.U. z 2006 r. nr 104, poz. 708) reguluje zasady odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółki z o.o., spółki z o.o. w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji. Przepis ten stanowi, że odpowiadają oni solidarnie całym swoim majątkiem, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że:
• we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo
• niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy.
ZAPAMIĘTAJ
Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu.
Innym sposobem zwolnienia się przez członka zarządu od odpowiedzialności jest wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
W pewnych przypadkach za zaległości podatkowe spółki mogą być także odpowiedzialni wspólnicy. Dotyczy to jednak tylko spółki z o.o. w organizacji (spółki akcyjnej w organizacji), która nie posiada zarządu. W takim przypadku za zaległości podatkowe spółki, co do zasady, odpowiada jej pełnomocnik. Jeżeli jednak nie powołano pełnomocnika, za zaległości odpowiadają wspólnicy.
CO NA TO SĄD?
Były prezes spółki z o.o. odpowiada za jej zaległości podatkowe, mimo że decyzję dla spółki doręczono, kiedy już nie był członkiem zarządu. Nie przesądza to bowiem o braku winy za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego.
Wyrok WSA w Warszawie z 6 stycznia 2004 r. (sygn. akt III SA 660/02, niepublikowany)
Fakt rozwiązania spółki z punktu widzenia postępowań podatkowych dotyczących zobowiązań spółki i wspólników nie ma decydującego znaczenia.
Odpowiedzialność osobista wspólnika trwa nadal w razie rozwiązania spółki i nie jest w związku z tym odpowiedzialnością osoby trzeciej.
Wyrok WSA w Warszawie z 10 marca 2004 r. (sygn. akt III S.A. 2049/02, niepublikowany)
Łączenie się spółek
Łączenie się podmiotów gospodarczych jest częstym sposobem na rozwijanie działalności. Dzięki wprowadzeniu do kodeksu spółek handlowych (w odniesieniu do praw i obowiązków o charakterze cywilnoprawnym) oraz do Ordynacji podatkowej zasady sukcesji uniwersalnej stał się on dogodny z punktu widzenia organizacyjnego, a także korzystny ekonomicznie. Zgodnie z art. 92 § 1 k.s.h., wyróżniamy dwa rodzaje łączenia się spółek hadlowych:
• łączenie się przez przejęcie następuje przez przeniesienie całego majątku wielu lub jednej spółki przejmowanej na kapitałową spółkę przejmującą w zamian za udziały, które kapitałowa spółka przejmująca wydaje wspólnikom wielu lub jednej spółki przejmowanej w ramach mającego zwykle miejsce podwyższenia kapitału zakładowego spółki przejmującej,
• łączenia się przez zawiązanie nowej spółki kapitałowej, na którą przechodzi majątek wielu lub dwóch łączących się spółek w zamian za udziały spółki nowo zawiązanej.
Połączenie następuje z dniem wpisania połączenia do rejestru właściwego według siedziby spółki przejmującej albo nowo zawiązanej (dzień połączenia). W tym dniu następuje:
– wykreślenie z rejestru spółki przejmowanej albo spółek łączących się,
– uzyskanie przez wspólników (akcjonariuszy) spółki przejmowanej lub łączących się statusu wspólników (akcjonariuszy) spółki przejmującej lub nowo zawiązanej,
– sukcesja uniwersalna, a więc przejście wszystkich praw i obowiązków (zarówno prywatnoprawnych, jak i publicznoprawnych) spółki przejmowanej (spółek łączących się) na spółkę przejmującą lub nowo zawiązaną. Korzyści wynikające z wprowadzenia zasady sukcesji uniwersalnej są ogromne, ponieważ pozwala ona na globalne wejście w prawa i obowiązki spółki przejmowanej (spółek łączących się), bez potrzeby odrębnego wstępowania w poszczególne stosunki prawne, wiążącego się z nakładem czasu i środków. Nie ma także obowiązku sporządzania szczegółowego katalogu tych praw i obowiązków przy dokonywaniu połączenia.
ZAPAMIĘTAJ
Spółki kapitałowe mogą łączyć się zarówno między sobą, jak i ze spółkami osobowymi, spółka osobowa nie może być jednak spółką przejmującą ani nowo zawiązaną.
Wycenę udziałów czy akcji spółki przejmującej lub nowo zawiązanej przyznawanych w zamian za udziały lub akcje spółki przejmowanej lub spółek łączących się określa się w planie połączeń uzgadnianym pomiędzy łączącymi się spółkami. Wycena ta nie może odbiegać od choćby przybliżonej wartości spółki, gdyż przepisy przewidują, że zarząd każdej z łączących się spółek ma obowiązek sporządzenia pisemnego sprawozdania, uzasadniającego połączenie, jego podstawy prawne i uzasadnienie ekonomiczne, a zwłaszcza stosunek wymiany udziałów lub akcji. W przypadku szczególnych trudności związanych z wyceną udziałów lub akcji łączących się spółek sprawozdanie powinno wskazywać na te trudności. Plan połączenia podlega badaniu przez biegłego wyznaczonego przez sąd rejestrowy w zakresie rzetelności i poprawności.
CO NA TO PRAKTYKA?
Jakie elementy powinien zawierać plan połączenia
Plan połączenia powinien zawierać co najmniej:
1) typ, firmę i siedzibę każdej z łączących się spółek, sposób łączenia, a w przypadku połączenia przez zawiązanie nowej spółki – również typ, firmę i siedzibę tej spółki,
2) stosunek wymiany udziałów lub akcji spółki przejmowanej bądź spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki na udziały lub akcje spółki przejmującej bądź spółki nowo zawiązanej i wysokość ewentualnych dopłat,
3) zasady dotyczące przyznania udziałów albo akcji w spółce przejmującej bądź w spółce nowo zawiązanej,
4) dzień, od którego udziały albo akcje, o których mowa w pkt. 3, uprawniają do uczestnictwa w zysku spółki przejmującej bądź spółki nowo zawiązanej,
5) prawa przyznane przez spółkę przejmującą bądź spółkę nowo zawiązaną wspólnikom oraz osobom szczególnie uprawnionym w spółce przejmowanej bądź w spółkach łączących się przez zawiązanie nowej spółki,
6) szczególne korzyści dla członków organów łączących się spółek, a także innych osób uczestniczących w połączeniu, jeżeli takie zostały przyznane.
CO NA TO PRAKTYKA?
Jakie jeszcze dokumenty konieczne są przy sporządzaniu planu połączenia
Ustawodawca narzucił obowiązek, zgodnie z którym do planu połączenia należy dołączyć:
1) projekt uchwał o połączeniu spółek,
2) projekt zmian umowy albo statutu spółki przejmującej bądź projekt umowy albo statutu spółki nowo zawiązanej,
3) ustalenie wartości majątku spółki przejmowanej bądź spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki, na określony dzień w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o ogłoszenie planu połączenia,
4) oświadczenie zawierające informację o stanie księgowym spółki sporządzoną dla celów połączenia przy wykorzystaniu tych samych metod i w takim samym układzie jak ostatni bilans roczny, jednak nie jest tu konieczne przedstawienie nowej inwentaryzacji. Wartości wykazane w ostatnim bilansie powinny być zmienione tylko w przypadku, gdy jest to konieczne dla odzwierciedlenia zmian w zapisach księgowych; należy wówczas uwzględnić tymczasowe odpisy amortyzacyjne i zapasy oraz istotne zmiany w aktualnej wartości niewykazane w księgach.
Sporządzony już plan połączenia powinien być zgłoszony do sądu rejestrowego łączących się spółek. Zgłoszenie takie powinno zostać dokonane wraz ze złożeniem wniosku spółek (wspólnego) podlegających łączeniu o wyznaczenie biegłego. Kolejną obowiązkową czynnością dotyczącą sporządzonego planu połączenia spółek jest jego ogłoszenie. Plan połączenia należy ogłosić nie później niż na sześć tygodni przed dniem powzięcia pierwszej uchwały w sprawie połączenia. Zarząd każdej z łączących się spółek ma obowiązek sporządzić pisemne sprawozdanie:
• uzasadniające połączenie,
• jego podstawy prawne,
• uzasadnienie ekonomiczne, a zwłaszcza stosunek wymiany udziałów lub akcji (jeżeli z wyceną udziałów lub akcji związane były jakieś szczególne trudności, sprawozdanie powinno wskazywać na te trudności).
Plan połączenia należy poddać badaniu przez biegłego (biegłych). Badanie to dotyczy poprawności i rzetelności jego sporządzenia. Jest to zatem badanie czysto rachunkowe, nie dotyczy merytorycznej oceny planu połączenia.
Biegły jest zobowiązany do sporządzenia na piśmie szczegółowej opinii i złożenia jej wraz z planem połączenia sądowi rejestrowemu oraz zarządom łączących się spółek.
Obowiązkiem zarządów łączących się spółek jest natomiast zawiadomienie wspólników dwukrotnie, w odstępie nie krótszym niż dwa tygodnie, w sposób przewidziany dla zwoływania zgromadzeń wspólników lub walnych zgromadzeń, o zamiarze połączenia się z inną spółką, nie później niż na sześć tygodni przed planowanym dniem powzięcia uchwały o połączeniu.
Niezbędnymi elementami zawiadomienia, skierowanego przez zarządy do wspólników, są:
• numer Monitora Sądowego i Gospodarczego, w którym dokonano ogłoszenia, chyba że zawiadomienie to jest przedmiotem ogłoszenia,
• miejsce oraz termin, w którym wspólnicy mogą się zapoznać z dokumentami, do przeglądania których wspólnicy mają prawo (termin ten nie może być krótszy niż miesiąc przed planowanym dniem powzięcia uchwały o połączeniu).
Łączenie się spółek wymaga uchwały zgromadzenia wspólników lub walnego zgromadzenia każdej z łączących się spółek. Uchwała taka musi zostać powzięta większością trzech czwartych głosów, reprezentujących co najmniej połowę kapitału zakładowego, chyba że umowa lub statut spółki przewidują surowsze warunki. Przy tym należy pamiętać, iż uchwała ta powinna być umieszczona w protokole sporządzonym przez notariusza, a w swej treści powinna zawierać zgodę na plan połączenia, a także na proponowane zmiany umowy albo statutu spółki przejmującej bądź na treść umowy albo statutu nowej spółki.
Zarząd każdej z łączących się spółek powinien zgłosić do sądu rejestrowego uchwałę o łączeniu się spółki w celu wpisania do rejestru wzmianki o takiej uchwale ze wskazaniem, czy łącząca się spółka jest spółką przejmującą czy spółką przejmowaną. Natomiast ogłoszenie o połączeniu spółek jest dokonywane na wniosek spółki przejmującej albo spółki nowo zawiązanej.
ZAPAMIĘTAJ
Bezpośrednio przed powzięciem uchwały o połączeniu spółek wspólnikom należy ustnie przedstawić istotne elementy treści planu połączenia, sprawozdania zarządu i opinii biegłego.
W odniesieniu do spółki przejmującej połączenie może być przeprowadzone bez powzięcia wyżej opisanej uchwały. Może tak się stać, jeżeli spółka ta posiada udziały albo akcje o łącznej wartości nominalnej nie niższej niż 90% kapitału zakładowego spółki przejmowanej, lecz nieobejmującej całego jej kapitału (w tej sytuacji wspólnik spółki przejmowanej może żądać wykupienia jego udziałów albo akcji przez spółkę przejmującą). Nie dotyczy to przypadku, gdy spółką przejmującą jest spółka publiczna.
Ordynacja podatkowa reguluje zasadę sukcesji uniwersalnej w zakresie zobowiązań podatkowych. W art. 93 Ordynacji czytamy, że osoba prawna zawiązana (powstała) w wyniku łączenia się osób prawnych, osobowych spółek handlowych oraz osobowych i kapitałowych spółek handlowych wstępuje we wszelkie przewidziane w przepisach prawa podatkowego prawa i obowiązki każdej z łączących się osób lub spółek. Dotyczy to odpowiednio także osoby prawnej łączącej się przez przejęcie innej osoby prawnej (osób prawnych) lub osobowej spółki handlowej (osobowych spółek handlowych) oraz do osoby prawnej przejmującej zakład (oddział) samodzielnie sporządzający bilans, a także łączenia się komunalnych zakładów budżetowych. Nowo powstały podmiot traktowany jest zatem jako kontynuator swojego poprzednika, przechodzą więc na niego uprawnienia z tytułu nadpłat oraz obowiązki zapłaty zaległości podatkowych.
Jeśli chodzi o ewidencję podatników powstałych w wyniku połączenia, to – ponieważ ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 269, poz. 2681 z późn. zm.; ost. zm. Dz.U. z 2006 r. nr 104, poz. 708) nie reguluje osobno ich sytuacji – należy zastosować tutaj regułę z art. 12 tej ustawy, zgodnie z którą NIP nadany podatnikowi nie przechodzi na następcę prawnego. Oznacza to, że jedynie w razie połączenia przez przejęcie spółka przejmująca nadal używać będzie swojego dotychczasowego NIP i będzie musiała jedynie dokonać zgłoszenia aktualizacyjnego. Wynika z tego, że spółka przejmująca nie traci podmiotowości prawnej, zachowując ciągłość prawną i organizacyjną. NIP spółki przejmowanej wygaśnie z chwilą ustania jej bytu prawnego.
Natomiast w przypadku połączenia przez zawiązanie nowej spółki, spółka ta będzie musiała wystąpić o nadanie NIP.
Drugą korzyścią (obok zasady sukcesji generalnej) ułatwiającą dokonywanie połączeń jest zasada ich neutralności podatkowej. Od zasady tej istnieją jednak wyjątki. Na gruncie podatków dochodowych połączenia mogą wywoływać skutki podatkowe w odniesieniu do nowo powstałej spółki oraz do wspólników spółki przejmowanej. Odrębną kwestią są obowiązki spółki przejętej oraz spółek połączonych związane z zakończeniem ich działalności.
Skutki dla nowo powstałej spółki, spółki przejętej oraz spółek połączonych
Zgodnie z zasadą neutralności podatkowej, nie stanowi przychodu w rozumieniu przepisów prawa podatkowego majątek przejmowany przez spółkę przejmującą bądź nowo zawiązaną w wyniku połączenia spółek.
Rozliczenie między spółkami dokonywane jest na zasadzie ekwiwalentności wydanych wspólnikom udziałów (akcji) w odniesieniu do wartości majątku spółki przejmowanej (jej realizacji służyć mają przytoczone zasady wyceny udziałów i akcji). Na skutek wyceny majątku łączących się spółek w dwóch różnych momentach i przy zastosowaniu odmiennych metod wyceny może jednak powstać nadwyżka wartości otrzymanego przez spółkę przejmującą majątku spółki przejmowanej ponad nominalną wartość udziałów (akcji) przyznanych udziałowcom (akcjonariuszom) spółki przejmowanej. Według art. 10 ust. 2 u.p.d.o.p. nadwyżka taka nie stanowi przychodu spółki przejmującej (nowo zawiązanej). Nie dotyczy to jednak przypadku, gdy połączenie spółek nie jest przeprowadzane z uzasadnionych przyczyn ekonomicznych, lecz głównym lub jednym z głównych celów takiej operacji jest uniknięcie lub uchylenie się od opodatkowania. W tym przypadku nadwyżka ta potraktowana zostanie jako przychód spółki przejmującej.
CO NA TO PRAKTYKA?
Nadwyżka kapitału
Spółka nowo zawiązana otrzymała majątek spółek łączących się w wysokości 550 tys. zł, jednak udziałowcy tych spółek otrzymali udziały w nowo zawiązanej spółce o wartości 500 tys. zł. W ten sposób powstała po stronie spółki przejmującej nadwyżka w wysokości 50 tys. zł, która nie będzie podlegać opodatkowaniu (mimo że stanowić będzie przysporzenie dla spółki), chyba że zostanie dowiedzione, że połączenie nie nastąpiło z uzasadnionych przyczyn ekonomicznych.
Inaczej będzie wyglądać sytuacja w odniesieniu do pewnej grupy spółek powiązanych kapitałowo. Otóż w przypadku, gdy spółka przejmująca posiada udział w kapitale zakładowym spółki przejmowanej w wysokości mniejszej niż 25% w przeliczeniu na prawa głosu, dochodem jest nadwyżka wartości przejętego majątku odpowiadająca procentowemu udziałowi w kapitale zakładowym spółki przejmowanej nad kosztami uzyskania przychodu obliczonymi zgodnie z art. 15 ust. 1k lub art. 16 ust. 1 pkt 8. Dochód ten określany jest na dzień wykreślenia spółki przejmowanej z rejestru. Jest to dochód z udziału w zyskach osób prawnych opodatkowany podatkiem 19%. Spółka przejmująca zobowiązana jest wpłacić go na rachunek urzędu skarbowego w terminie do 7 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał dochód i w tym samym terminie przesłać deklarację.
Regulacja ta ma zastosowanie jednak wyłącznie do spółek:
1) podlegających nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu przejmujących majątek innych spółek mających siedzibę lub zarząd na terytorium RP,
2) podlegających nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu przejmujących majątek innych spółek mających siedzibę lub zarząd na terytorium kraju będącego członkiem UE albo
3) podlegających ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu mających siedzibę lub zarząd na terytorium kraju będącego członkiem UE przejmujących majątek innych spółek podlegających nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu.
Wystarczy zatem, by tylko jedna ze spółek (przejmująca lub przejmowana) posiadała siedzibę lub zarząd na terytorium RP, pozostałe mogą natomiast mieć siedzibę lub zarząd w dowolnym kraju UE.
Wyjątkiem od zasady sukcesji podatkowej jest brak możliwości uwzględnienia przy ustalaniu dochodu spółki przejmującej strat poniesionych przez spółki łączące się bądź przejmowane, z wyjątkiem przekształcenia spółki kapitałowej w inną spółkę kapitałową (art. 7 ust. 3 pkt 4). To samo dotyczy ustalania strat przez spółkę przejmującą (art. 7 ust. 4). Spółka przejmująca lub nowo zawiązana nie może zatem w żaden sposób uwzględniać strat poniesionych przez spółki przejmowane lub łączone (poza przypadkiem przekształcenia spółek kapitałowych w inną spółkę kapitałową). Celem tej regulacji jest zapobiegnięcie przejmowaniu przez spółki dochodowe spółek wykazujących znaczne straty podatkowe i obniżanie przez nie dochodu na pokrywanie strat spółek przejmowanych.
Kolejną kwestią wymagającą ustalenia przy połączeniu jest wartość początkowa środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych dla potrzeb dokonywania odpisów amortyzacyjnych. Zgodnie z art. 16g ust. 9 ustawy, w razie połączenia podmiotów wartość tę ustala się w wysokości wartości początkowej określonej w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podmiotu połączonego. Podmioty powstałe z połączenia podmiotów oraz podmioty, które przejęły całość lub część innego podmiotu na skutek połączenia, dokonują odpisów amortyzacyjnych z uwzględnieniem dotychczasowej wysokości odpisów oraz kontynuują metodę amortyzacji przyjętą przez podmiot połączony, z możliwością podwyższenia lub obniżenia tych stawek w wypadkach przewidzianych w ustawie (art. 16h ust. 3). Obowiązuje zatem zasada kontynuacji stawek i metody amortyzacji.
Podstawowym skutkiem połączenia dla spółki przejętej i spółek połączonych jest ustanie ich bytu prawnego i związany z tym obowiązek zamknięcia ksiąg rachunkowych. Zgodnie z art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 76, poz. 694 z późn. zm.; ost. zm. Dz.U. z 2005 r. nr 267, poz. 2252), księgi rachunkowe zamyka się:
• w przypadku połączenia przez przejęcie – w jednostce przejmowanej na dzień połączenia, w szczególności na dzień wpisu do rejestru tego połączenia,
• w przypadku połączenia przez zawiązanie nowej spółki, na dzień poprzedzający dzień tego połączenia, w szczególności na dzień poprzedzający dzień wpisu do rejestru połączenia.
Rok podatkowy przy połączeniu się spółek ustala się zgodnie z art. 8 ust. 6 u.p.d.o.p., który mówi, że jeżeli z odrębnych przepisów wynika obowiązek zamknięcia ksiąg rachunkowych (sporządzenia bilansu) przed upływem przyjętego przez podatnika roku podatkowego, za rok podatkowy uważa się okres od pierwszego dnia miesiąca następującego po zakończeniu poprzedniego roku podatkowego do dnia zamknięcia ksiąg rachunkowych. W przypadku połączenia przez zawiązanie nowej spółki w związku z ustaniem bytu prawnego spółek łączących się będzie zatem musiało nastąpić otwarcie ksiąg nowo powstałej spółki na dzień wpisu do rejestru połączenia. Przy połączeniu przez przejęcie, zamknięte będą musiały zostać tylko księgi spółki przejmowanej, gdyż spółka przejmująca nie traci podmiotowości prawnej.
W związku z wystąpieniem końca roku podatkowego powstaje obowiązek złożenia zeznania podatkowego w terminie do końca trzeciego miesiąca kalendarzowego od dnia zamknięcia ksiąg oraz wpłacenia w tym terminie podatku. W przypadku połączenia przez przejęcie obowiązek ten będzie spoczywał na spółce przejmującej, która sporządzi zeznanie za spółkę przejętą. Za spółki połączone złoży zeznanie spółka nowo powstała. Jest to kolejna konsekwencja zasady sukcesji podatkowej. Ponieważ zeznania te dotyczą okresu obrachunkowego sprzed połączenia, będą musiały być złożone w urzędach skarbowych właściwych dla spółek w ostatnim dniu roku podatkowego.
CO NA TO PRAKTYKA?
Przejście praw i obowiązków
Połączenie spółek nastąpiło 15 marca (zgodnie z datą wpisu połączenia do rejestru). Mimo że spółka przejmowana przyjęła jako rok podatkowy rok kalendarzowy, to 15 marca nastąpi zakończenie jej roku podatkowego w związku z wykreśleniem jej z rejestru. Wynikać z tego będzie obowiązek zamknięcia ksiąg rachunkowych oraz złożenia zeznania podatkowego oraz wpłacenia do 30 czerwca podatku należnego albo różnicy między podatkiem należnym od dochodu wykazanego w zeznaniu a sumą należnych zaliczek za okres od 1 stycznia do 15 marca. Poza tym aktualny będzie oczywiście obowiązek złożenia deklaracji o wysokości dochodu (straty) osiągniętego od początku roku podatkowego w terminie do 20 dnia następnego miesiąca (a więc do 20 kwietnia). W związku z przejściem w dniu połączenia wszystkich praw i obowiązków spółki przejmowanej na spółkę przejmującą obowiązki te spoczywać będą na spółce przejmującej.
Kolejnym przejawem zasady neutralności podatkowej połączeń jest regulacja, zgodnie z którą w przypadku połączenia spółek kapitałowych nie stanowi przychodu wspólnika spółki przejmowanej wartość nominalna udziałów przydzielonych przez spółkę przejmującą lub nowo zawiązaną (art. 12 ust. 4 pkt 12). Przychód ten powstanie dopiero z chwilą odpłatnego zbycia tych udziałów, jeśli ich wartość bilansowa i rynkowa będzie większa od kosztów poniesionych na ich nabycie w spółce przejmującej. Wspólnik będzie jednak mógł zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu wydatki poniesione na nabycie lub objęcie tych udziałów w wysokości:
a) ustalonej na podstawie art. 15 ust. 1k – jeżeli udziały w spółce przejmowanej zostały objęte w zamian za wkład niepieniężny;
b) ustalonej zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 8 – jeżeli zostały nabyte lub objęte za wkład pieniężny (art. 16 ust. 1 pkt 8c lit. a) i b).
W analogiczny sposób uregulowane zostały skutki połączenia dla wspólników będących osobami fizycznymi (art. 24 ust. 8 i 9 u.p.d.o.f.).
Opodatkowaniu w momencie faktycznego uzyskania przychodu podlegać będą natomiast dopłaty w gotówce otrzymane przez udziałowców spółki przejmowanej lub spółek łączonych. Według art. 10 ust. 1 pkt 5 u.p.d.o.p., stanowią one przychód z udziału w zyskach osób prawnych, podlegający opodatkowaniu według stawki 19%.
W konsekwencji nieprzechodzenia na spółkę – następcę prawnego – NIP, nie przechodzi na nią także status podatnika VAT ani status podatnika VAT UE. Spółka nowo zawiązana bądź spółka przejmująca, która nie posiadała tego statusu, będzie zatem musiała dokonać zgłoszenia rejestracyjnego.
Jeśli przed połączeniem wystąpi w spółce przejmowanej bądź spółkach łączących się przez zawiązanie nowej spółki nadwyżka naliczonego VAT nad podatkiem należnym, należy przyjąć, mimo że nie zostało to wprost uregulowane w ustawie, iż spółka przejmująca (nowo zawiązana) będzie mogła odliczyć podatek naliczony od swojego podatku należnego lub otrzymać jego zwrot. Jest to bowiem naturalna konsekwencja przyjętej w Ordynacji podatkowej zasady sukcesji uniwersalnej.
Inną mogącą budzić wątpliwości kwestią jest opodatkowanie przez ustawodawcę towarów własnej produkcji i towarów, które po nabyciu nie były przedmiotem dostawy towarów w przypadku rozwiązania spółki handlowej niemającej osobowości prawnej (art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.; ost. zm. Dz.U. z 2005 r. nr 179, poz. 1484). Wątpliwości te wiążą się z tym, że w momencie połączenia spółek spółka przejmowana bądź spółki łączące się ulegają rozwiązaniu, co oznaczałoby, że będą podlegać obowiązkowi podatkowemu wynikającemu z tego przepisu. Mimo niesprecyzowania tego przez ustawodawcę, należy jednak przyjąć, że obowiązek ten nie powstanie, gdyż w chwili rozwiązania spółki następuje przeniesienie całości majątku spółki przejmowanej na spółkę przejmującą. W spółce przejmowanej w chwili rozwiązania nie pozostają więc żadne tego typu towary.
Zbycie udziałów
Co do zasady, wspólnik może dowolnie rozporządzać swoimi udziałami w spółce. Zgodnie z art. 180 k.s.h., zbycie udziału powinno być dokonane w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi. Jest to forma kwalifikowana, bez zachowania której zbycie będzie nieważne. Kodeks przewiduje także dokonanie zbycia ułamkowej części udziału, jednak tylko wówczas, gdy z umowy spółki wynika, że wspólnicy mogą posiadać tylko po jednym udziale. W wyniku takiego podziału wartość części udziału nie może być niższa niż 50 zł.
Dokonanie zbycia udziału w żadnym stopniu nie stanowi zmiany umowy spółki. Uzależnianie swobodnego obrotu udziałami od konieczności zmiany umowy spółki negowałoby zasady rządzące się swobodą dysponowania prawem majątkowym i sprzeciwiałoby się kapitałowemu charakterowi spółki z o.o.
Nabywca udziału w spółce z o.o. odpowiada solidarnie ze zbywcą za niespełnione, a należne spółce świadczenia wynikające ze zbytego udziału. Spółka ma także roszczenie do zbywcy udziału o spełnienie należnych spółce świadczeń związanych z udziałem. Roszczenie to ulega przedawnieniu po upływie 3 lat od dnia, w którym zgłoszono spółce fakt zbycia udziału.
Samo zbycie udziału nie powoduje od razu powstania w stosunku do nabywcy praw korporacyjnych w spółce. W celu skutecznego wobec spółki nabycia udziału, zainteresowani – czyli zbywca, a jeszcze bardziej nabywca udziału – powiadamiają spółkę o przejściu własności udziału, przedstawiając dowód przejścia własności udziału. Dowodem tym jest pismo zawierające oświadczenia zbywcy i nabywcy, z podpisami notarialnie poświadczonymi.
Od chwili skutecznego zawiadomienia spółki zbycie udziału jest skuteczne wobec spółki. Dodatkowo, zarząd spółki, który ma obowiązek prowadzić księgę udziałów, musi wpisać do tej księgi nowego udziałowca, a wykreślić dotychczasowego i po tak wpisanej zmianie przedstawić sądowi rejestrowemu podpisaną przez wszystkich członków zarządu listę wspólników, z wymienieniem liczby i wartości nominalnej udziałów każdego z nich. Jednakże zasadniczym momentem dla powstania praw korporacyjnych w spółce jest notyfikacja spółce faktu nabycia udziałów. Wpis do księgi udziałów oraz zgłoszenie do sądu rejestrowego nowej listy udziałowców jest czynnością o charakterze deklaratoryjnym.
Postanowienia umowy spółki mogą zawierać w swej treści ograniczenia prawa wspólników do swobodnego dysponowania swoimi udziałami. Ograniczenia te są przejawem osobowych elementów w spółce z o.o. i mają na celu ochronę spółki przed przejściem części jej majątku w ręce osób niepowołanych lub po prostu niechcianych w spółce.
ZAPAMIĘTAJ
Umową spółki z o.o. nie można całkowicie wyłączyć prawa do zbycia udziałów.
Ograniczenie zbywania udziałów umowa spółki może również uzależnić od zgody spółki na takie zbycie lub ograniczyć w inny sposób. Kodeks spółek handlowych nie przedstawia innych sposobów ograniczenia zbycia udziałów, lecz pozostawia to swobodzie wspólników.
Należy jednak zauważyć, że inne od obowiązku uzyskania zgody spółki ograniczenia zbycia udziałów muszą być dokładnie określone w umowie spółki.
Jeżeli zbycie udziałów uzależnione jest od uzyskania zgody spółki, kodeks spółek handlowych przedstawia procedurę uzyskania tej zgody, choć dopuszcza odmienne postanowienia umowy w tej kwestii.
Zgodnie z art. 182 § 3 k.s.h., zgody udziela zarząd w formie pisemnej. W przypadku odmowy udzielenia zgody na zbycie, wspólnik może wystąpić do sądu rejestrowego o zezwolenie na zbycie udziału mimo braku zgody spółki. Sąd może udzielić takiego pozwolenia, jeżeli istnieją ważne powody. Kodeks nie określa tego pojęcia, które musi rozstrzygnąć judykatura i praktyka.
Jeżeli mimo odmowy udzielenia zgody spółki sąd rejestrowy pozwoli na sprzedaż udziału, spółka może w określonym przez sąd rejestrowy terminie przedstawić innego nabywcę udziału. Jeżeli nie osiągnięto w kwestii ceny oraz terminu nabycia udziału porozumienia pomiędzy zbywcą a nabywcą wskazanym przez spółkę, cenę oraz termin ustala sąd rejestrowy na wniosek wspólnika – zbywcy lub spółki, zasięgając w razie potrzeby opinii biegłego.
Jeżeli pomimo wskazania ceny i terminu osoba przedstawiona przez spółkę nie uiściła ceny w określonym terminie, wspólnik uprawniony będzie do swobodnego rozporządzenia swoim udziałem, chyba że nie przyjął zaproponowanej oferty.
W trakcie egzekucji należności może dojść do konieczności zbycia określonego udziału przez wspólnika. Jeżeli w stosunku do tego udziału zbycie uzależnione jest od zgody spółki lub w inny sposób ograniczone, spółka ma prawo przedstawić osobę nabywcy, który nabędzie ten udział za cenę ustaloną przez sąd rejestrowy, który może w tym celu posłużyć się opinią biegłego. Jeżeli w ten sposób następuje zbycie udziału, spółka zobowiązana jest w terminie dwóch tygodni od zawiadomienia jej przez sąd rejestrowy o zarządzeniu sprzedaży udziału zgłosić wniosek o przeprowadzenie w tym trybie wyceny udziału. Jeżeli w tym terminie spółka nie wystąpi z odpowiednim wnioskiem albo w terminie dwóch tygodni od zawiadomienia spółki o ustaleniu ceny nabycia osoba wskazana przez spółkę nie wpłaci komornikowi ustalonej ceny, udziały mogą być sprzedane w trybie egzekucyjnym.
ZAPAMIĘTAJ
Zbycie udziału jest ważne, jeżeli nastąpiło w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi.
Obniżenie kapitału zakładowego spółki
W trakcie prowadzenia działalności gospodarczej mogą pojawić się sytuacje, w których – w celu bardziej efektywnego funkcjonowania spółki – kapitał zakładowy powinien zostać obniżony. Dotyczy to oczywiście tylko tych spółek, których kapitał przewyższa wartość 50 000 zł. Obniżenie kapitału zakładowego poniżej tej kwoty jest bowiem niedopuszczalne.
Konieczność obniżenia kapitału zakładowego może być wynikiem umorzenia części udziałów. Wartość kapitału zakładowego odpowiada wartości wkładów wniesionych do spółki, za które wspólnicy otrzymali stosowne udziały. Umorzenie udziału powoduje powstanie różnicy pomiędzy wysokością kapitału zakładowego a jego rzeczywistą wartością, gdyż w razie umorzenia wartość kapitału nie odpowiada już wartości wkładu (umorzenie skutkuje wycofaniem wkładu ze spółki).
Kolejną przyczyną obniżenia kapitału zakładowego może być brak środków na pokrycie zobowiązań spółki. W wyniku obniżenia wartości kapitału zakładowego uwalnia się część pasywów spółki (kapitał zakładowy zapisywany jest po stronie pasywów, którym odpowiadają aktywa w postaci wkładów), a z uwolnionych środków można zaspokoić wierzycieli spółki.
Konieczność obniżenia kapitału zakładowego może być spowodowana nadmierną wysokością kapitału zakładowego w stosunku do celów spółki, a obniżenie kapitału zakładowego spowoduje uwolnienie części pasywów spółki.
Przez obniżenie kapitału zakładowego spółka może też dokonać przesunięcia środków z kapitału zakładowego na inne kapitały ustanowione w umowie wspólników – np. na kapitał zapasowy lub rezerwowy.
Wartość kapitału zakładowego jest ustalona w umowie spółki. Jego zmiana wymaga dla swej ważności zmiany umowy spółki i wpisu do rejestru. Jest to spowodowane przede wszystkim bezpieczeństwem obrotu gospodarczego. Wysokość kapitału jest ujawniana w Krajowym Rejestrze Sądowym i ma duże znaczenie dla potencjalnych kontrahentów spółki. Wartość wynikająca z KRS musi odpowiadać rzeczywistej wartości kapitału, dlatego też każde obniżenie kapitału zakładowego musi nastąpić poprzez zmianę umowy spółki.
Zmiana umowy spółki następuje na mocy uchwały wspólników. Zgodnie z przepisami kodeksu spółek handlowych, uchwała zmieniająca umowę spółki wymaga większości dwóch trzecich głosów. Uchwała ta musi być umieszczona w protokole sporządzonym przez notariusza.
Zgodnie z art. 263 k.s.h., uchwała o obniżeniu kapitału zakładowego powinna określać także sposób obniżenia. Możemy wyróżnić dwa sposoby obniżenia kapitału zakładowego:
• umorzenie udziałów,
• zmniejszenie wartości udziałów.
Umorzenie udziałów lub zmniejszenie ich wartości może dotyczyć wszystkich lub tylko niektórych udziałów. Obniżenie wartości udziałów powinno nastąpić proporcjonalnie – co wynika z zasady równego traktowania wszystkich wspólników. Jeżeli umowa spółki przewiduje udziały o równej wartości, obniżenie kapitału poprzez zmniejszenie wartości udziałów powinno nastąpić poprzez obniżenie nominalnej wartości każdego udziału o taką samą kwotę. Jeżeli natomiast w spółce istnieją udziały o nierównej wartości, obniżenie może nastąpić poprzez zmniejszenie wartości każdego z udziałów o określony procent – np. o 10%.
W związku z tym, że spółka z o.o. odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem, a wartość tego majątku w istotny sposób wyznacza wysokość kapitału zakładowego, spółka zobowiązana jest zawiadomić swych wierzycieli o dokonanym obniżeniu kapitału zakładowego oraz wezwać ich do wniesienia sprzeciwu przeciwko obniżeniu kapitału zakładowego. Zabezpieczenie interesów wierzycieli ma odbyć się przez ogłoszenie o uchwalonym ogłoszeniu oraz oczekiwaniu na ich reakcję, w trybie opisanym w art. 264 k.s.h.
Zawiadomienia tego powinien dokonać zarząd, wzywając wierzycieli, aby w terminie 3 miesięcy od dokonanego ogłoszenia wnieśli ewentualny sprzeciw przeciwko obniżeniu kapitału. Ogłoszenia obniżenia kapitału zakładowego należy dokonać w Monitorze Sądowym i Gospodarczym oraz w piśmie przeznaczonym do ogłoszeń spółki, jeżeli umowa tak stanowi. Jeżeli jakikolwiek wierzyciel wniósł w przewidzianym ustawą terminie sprzeciw, jego wierzytelność powinna być zaspokojona przez spółkę lub w odpowiedni sposób zabezpieczona. Natomiast tych spośród wierzycieli, którzy nie wnieśli w tym terminie sprzeciwu, uważa się za zgadzających się na obniżenie kapitału zakładowego.
W kodeksie spółek handlowych przewidziana jest sytuacja, kiedy to obniżenie kapitału zakładowego nie wymaga przeprowadzenia powyższego postępowania. Chodzi o taką sytuację, w której pomimo obniżenia kapitału zakładowego nie są dokonywane wypłaty na rzecz wspólników, ale występuje obniżenie nominalne. Jednak łącznie z obniżeniem (bez wypłat) musi dojść do podwyższenia kapitału zakładowego do pierwotnej wysokości. Podwyższenie to może odbyć się przez zwiększenie wartości nominalnej udziałów istniejących lub utworzenie nowych udziałów. Podwyższenie musi nastąpić do poziomu sprzed obniżenia. W takiej sytuacji dochodzi do tego, że następuje uzupełnienie majątku spółki poprzez wkłady wspólników, których wartość jest zaspokojona po stronie aktywów, natomiast jako podwyższony kapitał zakładowy wpisywany jest po stronie pasywów.
ZAPAMIĘTAJ
Obniżenie kapitału zakładowego jest zmianą umowy spółki i jest skuteczne od chwili wpisu w rejestrze sądowym. Obniżenie kapitału zakładowego wymaga zgłoszenia zmiany umowy spółki do urzędu skarbowego.
Obniżenie kapitału zakładowego spółki jest skuteczne z chwilą wpisania zmiany umowy spółki do Krajowego Rejestru Sądowego. Wpis jest w tym przypadku konstytutywny, tzn. dopiero jego dokonanie wywołuje skutek prawny.
Uchwałę zmieniającą umowę spółki poprzez obniżenie kapitału zakładowego zarząd zgłasza do sądu rejestrowego. W interesie spółki leży, by uczynił to niezwłocznie, gdyż w stosunku do podmiotów trzecich spółka odpowiada w zakresie, jaki wynika z wpisu do rejestru. Jeżeli zgłoszenie zmiany umowy spółki nie nastąpi w terminie 6 miesięcy od podjęcia uchwały, zmiana umowy spółki będzie bezskuteczna.
Wraz ze zgłoszeniem zmiany umowy spółki zarząd zobowiązany jest przedstawić sądowi ujednolicony tekst umowy spółki.
Zgłoszenie zmiany umowy spółki polegające na obniżeniu kapitału zakładowego powinno zawierać także:
• uchwałę o obniżeniu kapitału zakładowego – zaprotokołowaną w formie aktu notarialnego,
• dowody należytego wezwania wierzycieli w postępowaniu konwokacyjnym,
• oświadczenie wszystkich członków zarządu stwierdzające, że wierzyciele, którzy zgłosili sprzeciw wobec obniżenia kapitału w ustawowym terminie, zostali zaspokojeni lub zabezpieczeni.
W przypadku stwierdzenia przez sąd w zgłoszeniu braku usuwalnego (np. brak ujednoliconego tekstu umowy spółki), sąd rejestrowy wyznaczy spółce termin do jego usunięcia pod rygorem odmowy wpisu do rejestru.
Zarząd zobowiązany jest nie tylko zgłosić zmianę umowy spółki do sądu rejestrowego, lecz także do urzędu skarbowego właściwego ze względu na siedzibę spółki. Zgłoszenie do urzędu skarbowego obejmuje przedstawienie poświadczonego przez siebie odpisu umowy spółki wraz ze wskazaniem właściwego dla spółki sądu rejestrowego i powinno nastąpić w ciągu 2 tygodni od dokonania zmiany umowy spółki – czyli od dokonania wpisu zmiany do rejestru sądowego.
Jednym z powodów obniżenia kapitału zakładowego jest umorzenie udziałów. W kodeksie spółek handlowych przewidziano sytuację, w której o umorzeniu udziałów decyduje zarząd spółki, a nie wspólnicy – jest to tzw. umorzenie automatyczne, które następuje w razie ziszczenia się określonego w umowie spółki zdarzenia. W takim przypadku do obniżenia kapitału zakładowego wystarcza uchwała zarządu, zaprotokołowana przez notariusza. Podstawą obniżenia będzie tutaj sama uchwała zarządu. W takim przypadku do zgłoszenia sądowi rejestrowemu zmiany umowy spółki konieczne będzie przedstawienie, oprócz uchwały zarządu, oświadczenia wszystkich członków zarządu – także w formie aktu notarialnego – o spełnieniu wszystkich warunków obniżenia kapitału zakładowego przewidzianych w ustawie oraz w uchwale o obniżeniu kapitału zakładowego.
Zwiększenie kapitałów własnych spółki
Podczas prowadzenia działalności gospodarczej spółka często staje przed koniecznością zwiększenia swojego kapitału. Jest kilka sposobów podwyższenia kapitałów własnych spółki z o.o.:
• pożyczka,
• dopłaty do spółki,
• podwyższenie kapitału spółki z o.o.
Pożyczka stanowi dla spółki zewnętrzne źródło finansowania, tj. nie wymaga zaangażowania własnego kapitału, a pozwala wykorzystać kapitał zewnętrzny udostępniony przez podmioty trzecie. Zawarcie umowy pożyczki powoduje z kolei szereg obowiązków podatkowych, związanych z podatkiem od czynności cywilnoprawnych (umowy pożyczki), odsetkami płaconymi przez spółkę wspólnikowi i kwestią zaliczania tych odsetek przez spółkę z o.o. w koszty uzyskania przychodu.
Zawarcie umowy pożyczki stanowi czynność cywilnoprawną, z dokonaniem której prawo wiąże powstanie obowiązku podatkowego na podstawie ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, podatkowi temu podlega zmiana umów określonych w punkcie 1 powołanego przepisu, w którym wymieniona jest m.in. umowa spółki. Czynność ta podlegać będzie obowiązkowi podatkowemu, jeżeli siedziba spółki znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 5 ustawy). Obowiązek ten ciąży na obu stronach czynności – czyli zarówno na właścicielu, jak i na spółce solidarnie. Podstawą opodatkowania jest – zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 8 lit. d) ustawy – kwota lub wartość (przy pożyczce niepieniężnej) pożyczki. Stawka podatku wynosi 2%.
Odsetki płacone przez spółkę wspólnikowi od udzielonej spółce pożyczki stanowią źródło przychodu wspólnika, z którego uzyskuje on dochód zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.; ost. zm. Dz.U. z 2006 r. nr 107, poz. 723). Podstawą opodatkowania jest w tym przypadku kwota odsetek. Jeżeli udzielanie pożyczek nie jest przedmiotem działalności gospodarczej, dochód z tytułu uzyskanych odsetek nie podlega połączeniu z innymi dochodami i jest opodatkowany w formie ryczałtu w wysokości 20% kwoty odsetek. Zgodnie z art. 41 ust. 4, płatnikiem tego podatku (czyli podmiotem zobowiązanym do obliczenia, pobrania i wpłacenia podatku) jest spółka z o.o. dokonująca wypłaty należności w formie odsetek od pożyczki. Płatnik ten zobowiązany jest do wpłaty do urzędu skarbowego właściwego ze względu na swoją siedzibę kwoty podatku do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano ten podatek (art. 42 ust. 1 u.p.d.o.f.). Pobór tego podatku powinien nastąpić poprzez potrącenie jego wysokości od kwoty wypłaconych pożyczkodawcy odsetek.
Zasadą jest, że kosztami uzyskania przychodu są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów z wyjątkiem enumeratywnie wymienionych kosztów w art. 16 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.; ost. zm. Dz.U. z 2006 r. nr 107, poz. 723). Artykuł 16 tej ustawy nie uznaje za koszty m.in. wydatków na spłatę pożyczek z wyjątkiem kapitalizowanych odsetek od tych pożyczek. Jednak w przypadku, gdy pożyczka udzielona została przez tzw. podmioty powiązane, zasada zaliczania odsetek w koszty uzyskania przychodu doznaje kolejnego ograniczenia. Zgodnie bowiem z art. 16 ust. 1, nie stanowi kosztu uzyskania przychodu po stronie spółki (pożyczkobiorcy) wypłata odsetek od pożyczek udzielonych spółce:
• przez jej udziałowca posiadającego nie mniej niż 25% udziałów tej spółki albo
• udziałowców posiadających łącznie nie mniej niż 25% udziałów tej spółki, jeżeli wartość zadłużenia spółki wobec udziałowców posiadających co najmniej 25% udziałów i wobec innych podmiotów posiadających co najmniej 25% udziałów w kapitale takiego udziałowca osiągnie łącznie trzykrotność wartości kapitału zakładowego spółki – w części, w jakiej pożyczka (kredyt) przekracza tę wartość zadłużenia, określoną na dzień zapłaty odsetek.
Możliwość zaliczenia odsetek w koszty uzyskania przychodu związana jest z wysokością zadłużenia spółki wobec jej udziałowca posiadającego co najmniej 25% jej udziałów. Jeżeli zadłużenie to przekracza trzykrotność kapitału zakładowego, zaliczenie w koszty odsetek od pożyczki w części przekraczającej trzykrotność kapitału zakładowego jest niemożliwe. Jeżeli jednak zadłużenie spółki nie jest tak duże, zaliczenie w koszty wypłacanych odsetek od pożyczek jest dopuszczalne.
ZAPAMIĘTAJ
Dopłata do spółki z o.o. nie stanowi zmiany postanowień jej umowy w rozumieniu kodeksu spółek handlowych, a stanowi jedynie wykonanie postanowień umowy spółki. Dopłata nie jest także podwyższeniem kapitału zakładowego spółki.
Dopłaty do spółki z o.o. stanowią jedną z form jej zewnętrznego finansowania. Taka forma finansowania wymaga jednak pozytywnych postanowień w tym zakresie umowy spółki.
Zgodnie z art. 177 § 1 k.s.h., umowa spółki może stanowić, że wspólnicy są zobowiązani w granicach liczbowo oznaczonej wysokości do wniesienia dopłat równomiernie w stosunku do posiadanych udziałów. Możliwość taką musi przewidywać umowa spółki, w przeciwnym razie dopłata taka będzie nieskuteczna. O wykonaniu tego uprawnienia spółki decydują wspólnicy, podejmując uchwałę. Uchwała o wniesieniu dopłat powinna określać wysokość dopłat oraz terminy ich wnoszenia. Należy jednak pamiętać, że niewniesienie do spółki dopłat w określonym uchwałą terminie spowoduje powstanie obowiązku naprawienia przez wspólnika wynikłej ze zwłoki szkody.
Wniesienie do spółki z o.o. dopłat wiąże się także z obowiązkiem podatkowym wynikającym z ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Zasady opodatkowania dopłat do spółki – jako czynności cywilnoprawnej – są analogiczne jak przy opodatkowaniu umowy pożyczki. Należy więc pamiętać, że obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dopłaty do spółki. Obowiązek podatkowy ciąży solidarnie zarówno na spółce, jak i na dokonującym dopłaty wspólniku. Podstawą tego podatku jest wartość wniesionych do spółki dopłat. Wysokość tego podatku uzależniona jest od wysokości jego podstawy i określona jest degresywną stawką podatkową, czyli im większa podstawa opodatkowania, tym mniejszy podatek. Należy także pamiętać, że podatnicy tego podatku (czyli spółka i wspólnik wnoszący dopłatę) powinni złożyć deklarację w sprawie tego podatku, obliczyć i wpłacić należny podatek w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego, tj. od dnia wniesienia dopłaty do spółki, w kasie lub na rachunek bankowy urzędu skarbowego.
Dokonanie podwyższenia kapitału zakładowego spółki może nastąpić ze źródeł zewnętrznych, jak i ze źródeł wewnętrznych spółki. Na podstawie przepisów zawartych w k.s.h. nie sposób mówić o jednolitym modelu podwyższenia kapitału zakładowego spółki z o.o. Jedyną wspólną cechą wszystkich dopuszczalnych wariantów jest okoliczność, że decyzje w tym przedmiocie podejmuje zgromadzenie wspólników. W szczególności wskazać należy następujące drogi podwyższenia kapitału zakładowego:
• w trybie zmiany umowy spółki lub z pominięciem tego trybu,
• w drodze podwyższenia wartości nominalnej istniejących udziałów lub też poprzez ustanowienie nowych udziałów,
• z uwzględnieniem prawa pierwszeństwa dotychczasowych wspólników do objęcia nowych udziałów (tzw. prawo poboru) lub z jego wyłączeniem,
• poprzez finansowanie w drodze wniesienia nowych wkładów do spółki albo poprzez kapitalizację rezerw, przy czym w pierwszym przypadku możliwe jest także wniesienie przez wspólnika wkładu w przedmiocie wierzytelności przysługującej mu w stosunku do spółki.
CO NA TO PRAKTYKA?
Podwyższenie kapitału zakładowego a zmiana umowy spółki
Z analizy art. 257 § 1 k.s.h. można odnieść wrażenie, że zasadą jest podwyższanie kapitału zakładowego spółki z o.o. w drodze zmiany umowy. W takim przypadku wymagane jest, aby uchwała zgromadzenia wspólników w tym przedmiocie została umieszczona w protokole sporządzonym przez notariusza. Ten wymóg jest w praktyce najczęstszą przyczyną odchodzenia od tego trybu. W praktyce znacznie częściej czyni się użytek z przewidzianej również w art. 257 § 1 k.s.h. możliwości podwyższenia kapitału zakładowego bez zmiany umowy spółki. Jest to możliwe jedynie wówczas, gdy umowa spółki przewiduje zarówno maksymalną wysokość podwyższenia kapitału zakładowego, jak i termin podwyższenia w tym trybie. Termin podwyższenia należy w tym przypadku rozumieć jako dzień, w którym najpóźniej możliwe jest podjęcie uchwały przez zgromadzenie wspólników. Jeżeli spełnione są powyższe warunki, odpada konieczność podjęcia uchwały o podwyższeniu kapitału w protokole sporządzonym przez notariusza. W wyniku tego znacznemu obniżeniu ulegają koszty tej czynności, a w szczególności nie ma potrzeby zapłaty taksy notarialnej obliczanej na podstawie wartości podwyższenia kapitału zakładowego powiększonej o podatek od towarów i usług w wysokości 22%.
Zgodnie z art. 246 § 1 k.s.h., uchwała podwyższająca kapitał zakładowy spółki do swej ważności wymaga podjęcia jej większości 2/3 głosów, chyba że umowa spółki przewidywałaby jeszcze surowsze wymogi w przedmiocie większości lub też wymóg kworum. Natomiast jeśli umowa spółki przewiduje podwyższenie kapitału zakładowego bez zmiany umowy, wtedy wymagana jest jedynie bezwzględna większość głosów przy braku jakichkolwiek wymogów w przedmiocie kworum.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 u.p.d.o.f., podatkowi podlega m.in. zmiana umowy spółki, a zgodnie z ustępem 3 powoływanego artykułu za zmianę umowy spółki w przypadku spółki z o.o. uważa się wniesienie lub podwyższenie wniesionego do spółki wkładu, którego wartość powoduje zwiększenie kapitału zakładowego.
Zgodnie z art. 3 ustawy, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powzięcia uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego spółki. Jednakże skuteczność podwyższenia kapitału zakładowego zależy także od wpisu podwyższenia do Krajowego Rejestru Sądowego. W związku z powyższym należy zaznaczyć, że powstanie obowiązku podatkowego na gruncie ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych nie jest uzależnione od skuteczności uchwały o podwyższeniu kapitału – tj. od dokonania odpowiednich zmian w rejestrze. Obowiązek ten powstaje z chwilą powzięcia uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego. W przypadku podwyższenia kapitału zakładowego spółki obowiązek zapłaty analizowanego podatku ciąży tylko na spółce. Podstawą opodatkowania w przypadku podwyższenia kapitału zakładowego spółki jest wartość wkładów powiększających majątek spółki albo wartość podwyższonego kapitału zakładowego. Wysokość podatku wynosi 0,5%.
EKSPERT RADZI
Czy wszyscy wspólnicy muszą podpisać wniosek
W najbliższym czasie zgromadzenie wspólników podejmie uchwałę o podw